فرهنگ سوگواری در بافق(2)

دسته: فرهنگی، هنری، مذهبی , مقالات
۸ دیدگاه
پنج شنبه - ۲۳ آبان ۱۳۹۲

Untitled-3145

هیأت های سوگواری :

در گذشته بافق ، دسته های بنی اسد ، جنی ، عربی ، قمه زنی و درویشان وجود داشت .

 هیأت بنی‌اسد :

     آنگونه که در تاریخ بیان شده ، پیکر شهدای کربلا سه شبانه روز در میان آفتاب و ریگ‌های گرم کربلا افتاده بود و کسی جرات نمی‌کرد اجساد آن‌ها را دفن کند تا این که زنانی از قبیله بنی‌اسد لباس مردانه پوشیدند و برای تدفین شهدا به محل شهادت آنها رفته ، پیکر شهدا را دفن کردند . به همین دلیل عزاداران بافقی در ظهر روز عاشورا عبای سیاه بر تن می کردند . آستین‌های خود را بالا می‌زدند و شال به کمر می بستند سپس در حالی که بیل و کلنگ و حصیر همراه داشتند ، به عزاداری و نوحه‌سرایی می‌ پرداختند . در پایان به یکی از قبرستان‌های نزدیک رفته و به طور نمادین شهدای کربلا را دفن می‌کردند .

هیأت درویشان :

    تعدادی از بافقی‌ها لباس سپید بلند بر تن می کردند ، رشمه بر کمر می بستند و تبرزین بر دوش می گذاشتند سپس در قالب هیأتی به نام درویشان روز عاشورا به عزاداری می‌پرداختند .

هیأت عرب‌های بادیه‌نشین :

     گروهی از مردم بافق در شکل و شمایل عرب‌های بادیه‌نشین با سر و وضعی آشفته و نامرتب ، لباس‌های بلند و سفید می پوشیدند و شال بافته شده از پشم شتر بر کمر می بستند سپس به عزاداری و سوگواری و نوحه‌سرایی می‌ پرداختند . آن‌ها بیشتر برای مظلومیت حضرت علی‌اصغر نوحه می‌خواندند و جوش می‌زدند .

هيأت جني :

    بنا بر اعتقاد بافقی های قدیم و گفتۀ تاریخ ، زعفر جني در روز عاشورا به محضر امام حسين (ع) رسيد و اجازه خواست با لشکرش به ياري امام بيايد اما اجازه نيافت به همين مناسبت ايام تاسوعا و عاشورا عده‌اي از عزاداران بافقي در قالب اين هيأت به برگزاري مراسم و آيين خاص مي‌پرداختند . آنها صورت‌هاي خود را سياه می کردند . چارقد حرير زرد يا قرمز بلند بر سر می انداختند و حوله يا پارچه دور تا دور بدن خود مي‌بستند تا شناخته نشوند آنگاه به نوحه‌سرايي و عزاداری می پرداختند .

نوحه آنها اینگونه بود :

«زعفرا برگرد برو اندر وطن

روز و شب کن ناله و افغان به من

زعفرا بنگر که حالم مضطر است

بر دلم داغ علي‌اکبر است».

   ظهر عاشورا عزاداران در نقش اجنه ظاهر می شدند و در ميان آن‌ها يک نفر با لباس سفيد ، تاج سپيد و قمه ای در دست در نقش زعفر جني در خيابان بافق ظاهر مي‌شد . هيأت جني را مرحوم حسن درويش ، محمد رشيد ، غلامحسين قاسم‌زاده، حسين اميرزاده ، محمد ميرعلمي، حاج خليل کارگران ، اکبر بماني‌پور و …. راه مي‌انداختند .

هيأت قمه‌زن :

    کسانی که می خواستند با اين هيأت عزاداري کنند ، چند شب پیش از عاشورا ثبت‌نام مي‌کردند . مسئول هیأت به اندازه                     ثبت نام شدگان پارچه چلوار سفيد مي‌خريد و برای آنها کفن آماده مي‌کرد . عزاداران قمه‌زن صبح عاشورا به يکي از حمام‌هاي عمومي شهر مي‌رفتند و سرهاي خود را از رستنگاه مو به اندازه چهار انگشت مي‌تراشيدند . از حمام بيرون می آمدند و کفن می پوشیدند . آنها پیش از حرکت محل تراشيده شده را مالش مي‌دادند تا ورم کند . سلماني با تيغ خراشي روی سر آنها ایجاد می کرد . خون از سر راه مي‌افتاد . عزاداران کمر خود را با زنجير محکم مي‌بستند . در دست راست قمه داشتند . با دست چپ زنجير نفر بغل دستي را مي‌گرفتند و راه مي‌افتادند . اين هيأت در مکان‌هايي که مردم بیشتر بودند حلقه مي‌زد و يک نفر در وسط قرار مي‌گرفت . بقیه دور او گرد می آمدند و نوحه‌سرايي می کردند . اينقدر مرثيه ‌سرايي و عزاداري مي‌کردند تا خون از بدنشان مي‌رفت ، بي‌حال می شدند آنوقت بر زمين مي‌افتادند . مردم آنها را به يکي از خانه‌هاي نزديک مي‌بردند زخمشان را مي‌بستند و به آنها شربت می دادند تا حالشان بهتر شود .

قمه زنان اینگونه نوحه سرایی می کردند :

« يا عباس، يا عباس

سرم فداي عباس

يا عباس، دخيلم

درمانده و ذليلم»

اين سنت ناپسند امروزه کاملاً منسوخ شده است .

ادامه دارد…

عالیه نقیب الذاکرین بافقی


پرینت اشتراک گذاری در فیسبوک اشتراک گذاری در توییتر اشتراک گذاری در گوگل پلاس
بازدید: ۲
برچسب ها:
دیدگاه ها
احسان پنج شنبه ۲۳ آبان ۱۳۹۲ - ۴:۵۷ ب.ظ پاسخ به دیدگاه

قمه زنی که چرته اصلا این افراد دشمنان اسلامند …
عزاداری در بافق کاملا اشتباه بوده و هنوز هم اشتباه می باشد …

عباس ابراهیمی خوسفی پنج شنبه ۲۳ آبان ۱۳۹۲ - ۷:۰۲ ب.ظ پاسخ به دیدگاه

سلام خیلی جالب بود امیدواریم بیشتر بدانیم

خوش غیرت جمعه ۲۴ آبان ۱۳۹۲ - ۱۱:۱۲ ق.ظ پاسخ به دیدگاه

سلام ممنون خیلی جالب بود.
الآن که هیات های ما شده ماشین و اسب و شتر.
در ضمن یه عده ای هم هیئت خراب کن هستند و از هیئتی به هیئت دیگه میرن.چرا؟؟؟؟؟
چرا بافق فقط یه هیئت سینه زنی داره(هیئت جوانان)؟؟؟؟؟؟؟

محمد یکشنبه ۲۶ آبان ۱۳۹۲ - ۸:۴۰ ق.ظ پاسخ به دیدگاه

بسیار آموزنده است

mahmoud ghanei پنج شنبه ۳۰ آبان ۱۳۹۲ - ۸:۱۰ ق.ظ پاسخ به دیدگاه

با تشکر فراوان از جنابعالی
از طرف فرزندان و نوه های مرحوم محمد رشید(پورسلطانی)جد شهیدان محمدرضا پورسلطانی و محمد علی لردی از شما که خاطرات و رسم سوگواری زمان قدیم بافق را یادآوری کردید متشکریم.البته ما که به دنیا آمدیم ایشان فوت نموده بود و فقط گوشه و کنار خاطراتش در اذهان مانده.اخلاص قدما در عزاداری ها قابل توجه است.

فرزاد جمعه ۱ آذر ۱۳۹۲ - ۱۲:۳۹ ب.ظ پاسخ به دیدگاه

درودبر شما- ای کاش این سنتها بغیر از قمه زنی تداوم داشت.

احمد چهارشنبه ۶ آذر ۱۳۹۲ - ۸:۵۰ ب.ظ پاسخ به دیدگاه

بسیار خوب ممنون ولی به قول خوش غیرت بعضیها هیئت خراب کن هستن از تو این هیئت به اون هیئت میرن فقط برای ……خدایا ببخش ما را و این عزا داریها را از ما قبول کن

محمد جمعه ۱۲ آذر ۱۳۹۵ - ۵:۲۴ ب.ظ پاسخ به دیدگاه

قمه زنی الان در بافق نیست احسان