مهرگان ، جشن بزرگ مهرورزی

دسته: مقالات
۱۰ دیدگاه
دوشنبه - ۱۴ مهر ۱۳۹۳

untitled

مهرگان آمد گرفته فالش از نیکی مثال                        نیک روز و نیک جشن و نیک وقت و نیک فال

عنصری

     جشن مهرگان ، از جشن های بسیار بزرگ و با فرو شکوه ایرانیان است . این جشن زیبا که شش روز به درازا می کشد ، از مهر روز (10 مهر) آغاز می شود  و در رام روز (16 مهر) به پایان می رسد . روز نخست را مهرگان همگانی و روز فرجام (پایانی) را مهرگان ویژه گویند . در گذشته های دور ایران ، با فرا رسیدن مهرگان شاهان تن پوش نو به مردم می بخشیدند . در این جشن موبد موبدان خوانچه ای که در آن لیمو ، شکر ، نیلوفر ، سیب ، به ، انار و یک خوشه سفید و هفت دانه مورد گذاشته بود واج گویان(زمزمه کنان) نزد شاه می آورد . اینها هفت چینی است که پس از اسلام به هفت سین تبدیل گردید و جزء تشریفات جشن نورورز شد.

     گویند فریدون در این روز بر ضحاک دست یافت.  همیشه مردی دلیر در سرای شاهان می ایستاد و با آغاز جشن مهرگان فریاد بر می آورد: ای فرشتگان به سوی زمین بشتابید و جهان را از گزند اهریمنان برهانید. کومون خاورشناس بلژیکی در کتاب گرانبهای خود به نام آیین میترا می گوید: « بدون تردید جشن مهرگان را در کشورهای روم باستان روز پیدایش خورشید نامیدند  و این روز  به بیست و پنجم ماه دسامبر کشیده شد و پس از گسترش دین مسیح ، روز زایش عیسی قرار داده شد چون عیسویان نمی خواستند به نام مهرگان این روز را جشن بگیرند ، به نام زاده شدن عیسی جشن گرفتند. در حقیقت کریسمس عیسویان بر پایه مهرگان ایرانیان باستان است»

    دلیل اهمیت و برگزاری جشن مهرگان بدان سبب است که در دوره هایی از تاریخ ایران ، آغاز پاییز آغاز سال نو بوده است همچنین تثبیت آغاز سال نو هنگام اعتدال پاییزی با زندگی مبتنی بر کشاورزی ایرانیان بستگی دارد . در فرهنگ ما ، مهرگان کوچک و بزرگ دو مقام موسیقی محسوب می گردد . در کتاب موسیقی کبیر ابونصر فارابی مقام یازدهم به نام مهرگان ثبت گردیده است . جشن مهرگان موسیقی مخصوص خود را دارد .

جشن مهرگان در شهرستان بافق :

    مردم شهرستان بافق در گذشته های دو رسوماتی داشتند که بسیاری از آنها را امروزه به اجرا در نمی آورند . یکی از آن موارد مهم ، برگزاری جشن مهرگان است . جشن مهرگان به عنوان جشن نیایش و مهر و دوستی با آغاز ماه مهر برگزار می شد . مردم بافق از روز پنجم تا دهم جشن داشتند که آن را به عنوان پنجه نخست جشن مهر می شناختند  . پنجه دوم جشن از شانزدهم تا بیست و یکم مهر ادامه داشت .

    جشن مهرگان در شهر ما بیشتر بر پایه کشاورزی بود . سال هایی که محصول بیشتر و بهتر بود، جشن باشکوه تر برگزار می گردید . مردم به پاس مهری که خداوند به آنها داشت درصدی از محصول خود را اختصاص به مستمندان می دادند . با نزدیک شدن ماه مهر مردم کوچه و خیابان را جارو می کردند و دیوار خانه ها را تزیین می نمودند . مغ های (شاخه) درخت خرما رنگ آمیزی می شد و بر سر در خانه ها آویزان می گشت . برخی از خانواده ها هر روز صبح کوچه را آب و جارو می کردند ، ظرفی اسپند جلو در خانه می گذاشتند و پس از فرو نشستن دود اسپند ، بشقابی خرما روی چارپایه ای قرار می دادند تا هر کس از کوچه گذر می کند ، دانه ای خرما در دهان گذارد .

     مردم بخصوص جوا نترها لباس نو می پوشیدند . در پنجه نخست ماه مهر ، سفره ای رنگین در خانه می انداختند . درون سفره کماچ ، خرما ، انار ، تخمه (تخمه خربزه) و پسته بوداده ، گردو پنیر کوبیده ، آرد بریزو  می گذاشتند تنها میهمانها می توانستند از محتویات سفره بخورند. دیدو بازدید در این روزها رواج داشت . هر خانواده ای هنگامی که به دیدار همسایه یا خویشاوند خود           می رفت ، کاسه ای پر از خرما ، نخود کشمش یا  انار به عنوان هدیه می برد و از سفره میزبان خود هر چه دوست داشت می خورد . میزبان بر سرو صورت میهمان خود گلاب می پاشید . گاهی میهمان و میزبان گرد یکدیگر می نشستند ، اربونه (دایره) می زدند و شادی می کردند و همراه با پایکوبی شعرهای محلی می خواندند  .

    کسانی که خود را برای ازدواج آماده می کردند ، تلاش داشتند در پنجه دوم مراسم عقد یا ازدواج خود را برگزار نمایند. شادی و نشاط در بین جوانتراها زیاد بود آنها بین خود مسابقه های ورزشی برگزار می کردند . مسابقه شتر سواری ، طناب کشی، هفت سنگ یا بالا رفتن از درخت خرما معمول بود . مردم بیشتر به جنبه شادی مراسم توجه داشتند و کمتر جایزه ای بین برندگان ردو بدل می شد . روزهای نخست ماه مهر برای مردم تقدس داشت ، آن هم به خاطر کشاورزی بود و اینکه مردم دوست داشتند با شادی خود از نعمتهای پروردگار خویش سپاسگزاری نمایند .

   جوانان در روزهای مهرگان آزاد بودند و کاری جز گردش و تفریح نداشتند . دخترها هم بیشتر در کنار دوستان خود یا صحبت  می کردند یا کار هنری و دستی انجام می دادند . آنچه بود ، شادی بود و نشاط آنچه امروزه در بین مردم خود نمی بینیم .

عالیه نقیب الذاکرین بافقی(مهرگان)


پرینت اشتراک گذاری در فیسبوک اشتراک گذاری در توییتر اشتراک گذاری در گوگل پلاس
بازدید: ۱
برچسب ها:
دیدگاه ها
داود خشم دوشنبه ۱۴ مهر ۱۳۹۳ - ۳:۱۱ ب.ظ پاسخ به دیدگاه

کسی کو هوای فریدون کند / دل از بند ضحاک بیرون کند

منتقد سه شنبه ۱۵ مهر ۱۳۹۳ - ۷:۳۱ ق.ظ پاسخ به دیدگاه

خیلی یکطرفه به قاضی رفته اید انگار که زمان مهرگان شما بهشت و زمان الان ما جهنم است نخیر خانم این خبرها نیست

محمدرضارضايي. سه شنبه ۱۵ مهر ۱۳۹۳ - ۸:۱۳ ق.ظ پاسخ به دیدگاه

ممنون ازاطلاعات مفيدتون.اين مراسمها را بنده بياد ندارم اما آنروزها كه مردم صبح درب منازل خود را جاروب ميكردند واسپند دود ميكردند بياد دارم كوچه ها پرميشد از بوي خوش اسپند.چه روزهاي خوشي بود .بقول شما اينروزها جاي خالي شادي ونشاط دربين مردم واقعا بچشم ميخورد

ماشاالله شمس الدینی سه شنبه ۱۵ مهر ۱۳۹۳ - ۳:۲۵ ب.ظ پاسخ به دیدگاه

سلام
ممنون از شما خانم نقیب الذاکرین بسیار عالی بود استفاده بردیم درود برشما

محمود چهارشنبه ۱۶ مهر ۱۳۹۳ - ۱:۱۴ ب.ظ پاسخ به دیدگاه

با تشکر فراوان از سرکارخانم نقیب الذاکرین
مطالب شما کاملا صحیح و قابل تحسین
آیین مهرگان در ایران باستان و در بین اقوام زرتشتی به خوبی پاسداشت و همراه با جشن و سرور همراه بود.عزیزان منتقد نظرات شما تماما دارای ارزش است ولی به دور از تعصبات قدری بیندیشید که اسلام دینی سراسر شادیست اما چه کنیم که برایمان فقط مناسبتهای غم انگیز را پر رنگ و از شادی های اعیاد و تولدها دیگر خبری نیست .نمونه بسیار کوچکش یادمه تولد امام رضا (ع)همراه با جشن و سرور بود و همه خندان و بهم تبریک میگفتند.اما حالا چطور؟دین شریف اسلام را در کشور ما همراه با اخم و تخم جلوه دادند و در ابعاد جهانی متاسفانه همراه با گردنکشی و قتل و کشتار و داعش و…..
زمانیکه صحبت از آداب و رسوم حسنه ایرانیان میشود عده ای متعصب رگ گردنشان بیرون میزند که اینها خرافات بوده و….به نظر شخصی اینجانب تمام اهداف رسم و رسوم ایران باستان و همچنین اعیاد و مناسبتهای دینی و مذهبی ما صله رحم و دید و بازدید و ایجاد روحیه شاد و همدلی با یکدیگر است.کمی منصفانه فکر شود انشالله روزی برسد که مسولین فرهنگی و مذهبی قدری به واقیات جامعه بپردازند و جامعه ای شاد ودر عین حال مذهبی داشته باشیم و نه خموده و افسرده و دچار معضلات مختلف فرهنگی.والسلام

منتقد پنج شنبه ۱۷ مهر ۱۳۹۳ - ۱۲:۴۷ ب.ظ پاسخ به دیدگاه

آقای محمود ما نباید توقع داشته باشیم از این مردم اینها فکر نکرده حرف می زنند خودشان نمی خوانند و نمی دانند اونوقت اظهار نظر می کنندتشکر فراوان از سرکار خانم خداوند حفظتان کند

مهدی نصیری جمعه ۱۸ مهر ۱۳۹۳ - ۱۰:۱۹ ق.ظ پاسخ به دیدگاه

باتشکر از خانم نقیب الذاکرین
امروزه میتوان باشناسایی سنتهای مثبت در هر فرهنگ وهر جامعه ای از انها به نفع خود استفاده کرد ولی اگر غفلت کنیم خرافات جای انها را می گیرد ومجبور میشویم از فرهنگ واردتی استفاده کنیم.ضمنا خانواده نقیب الذاکرین نسلها است که مبلغ فرهنگ دینی هستند ومنظور نوویسنده احیای سنتهای خوب گذشته وتلفیق ان با فرهنگ اسلامی میباشد

علی چهارشنبه ۲۳ مهر ۱۳۹۳ - ۱۱:۱۶ ب.ظ پاسخ به دیدگاه

در بافق هم این تفکرها وجود دارد؟! ما فکر کردیم که در بافق برخی تفکری ها وجود دارند! ما رسوم زیادی را به دنیا داده ایم اما خودمان انگار چیزی نداشته ایم و به فرهنگ بیگانه افتخار می کنیم! نمی دانم چه بگویم غم در گلو شکسته است. من فکر نمی کنم که با توجه به مشخص شدن همه چیز و روشن شدن مردم کسی نداند و اگر خ هم پیدا می شود برای منافعشان هست چون درصد نفهمها بسیار پایین آمده. البته در بافق و شهرهای کوچک مطرح کردن رسوم ایرانی یک کم خطرناک و خطر تکفیریها زیاد است. باز به این جوانان افتخار می کنم. دخترم احسنت و زنده باشی

محمود دوشنبه ۲۸ مهر ۱۳۹۳ - ۷:۲۳ ق.ظ پاسخ به دیدگاه

منتقد عزیز ممنون از توجه به مطلب درج شده توسط اینجانب.بنظرم کار باید از یه جایی شروع شود در تمام کشورهای جهان مردم به فرهنگ و آیین و رسوم جالب و بزرگان و اسطوره های کشورشان مینازند و افتخار میکنند و این رمز بقائ فرهنگی آنها و مقابله با هجمه فرهنگی غرب شده ولی ما……
حتی در بعضی جلسات و مراسم به اسطوره های قرن حاضر یعنی شهدایمان هم نه تنها بی توجهی بلکه توهین میشود.چه برسد به سعدی و حافظ و رستم و سهراب و…….
حال اگر طی مراسم خاص مسولین و مردم با هم به برگزاری آیین ها ی سنتی بپردازند و جا بیفتد دیگر جوهر هجمه فرهنگی کمرنگ خواهد شد .مثل آیین مقدس تاسوعا و عاشورای حسینی که با فرهنگ اصیل ایرانی آمیخته و به نحو باشکوه برگزار میگردد..

ایلیا سه شنبه ۲۹ مهر ۱۳۹۳ - ۱۲:۳۹ ق.ظ پاسخ به دیدگاه

درود بر همشهری گرامی مقاله شما بانوی فرهیخته بسیارزیبا وبجاست امیدوارم جوانان ما فرهنگ زیبای ایرانی رابشناسندودرجهت احیای سنتهای ایرانی کوشاباشند