یلدای ایرانی

دسته: مقالات
۷ دیدگاه
یکشنبه - ۳۰ آذر ۱۳۹۳

untitled-300x16911

     ایرانیان در فرهنگ پربار خود جشن هایی را برگزار می کنند که منشا هر کدام علمی و بر پایه دانشی بزرگ استوار است. یکی از این جشن ها ، جشن شب چله یا همان یلدای نام آشناست . نیاکان دانش دوست ما 7000 سال پیش به گاه شماری خورشید دست پیدا کردند و دریافتند که نخستین شب زمستان بلندترین شب سال است .

    ایرانیان مردمانی دانش دوست و دانش پرور بودند . اقدامات علمی آنها  باعث حیرت انسان های پیشرفته و متمدن امروزی است . یکی از این اقدامات ، چگونگی دستیابی ایرانیان باستان به گاه‌شماری است که این چنین دقیق طلوع و غروب خورشید را بررسی کرده  . دکتر فریدون جنیدی در این مورد سخنی دارند:

 [ نیاکان ما هزاران سال پیش دریافتند که گاه‌شماری بر پایه ماه نمی‌تواند گاه‌شماری درستی باشد. پس به تحقیق درباره حرکت خورشید پرداختند و گاه‌شماری خود را بر پایه آن گذاشتند. آنها حرکت خورشید را در برج‌های آسمان اندازه‌گیری کردند و برای هر برجی نام خاصی گذاشتند. آنها دریافتند هنگامی که برآمدن خورشید با برآمدن برج بره در یک زمان باشد، اول بهار است و روز و شب با هم برابر است. آنها مانند ما می‌توانستند در شب 6 برج را ببینند. از سر شب یکی‌یکی برج‌ها از جلوی چشم‌ها عبور می‌کنند. برج بره سپس برج گاو و … آنها می‌دانستند 6 برج دیگر که دیده نمی‌شوند در آن سوی زمین هستند و مردمانی در آنسوی زمین 6 برج دیگر را نظاره می‌کنند. آنها دریافتند که اول پاییز و بهار روز و شب برابر و در اول تابستان روز بلندتر از شب است. آنها گاه‌شماری خود را بر اساس چهل روز، چهل روز تقسیم کردند. در فرهنگ ایرانیان و نیاکان ما عدد چهل مانند عدد شش و دوازده قداست خاصی دارد. واژه‌های «چله نشستن»، «چل چلی» و در طبرستان واژه‌های «پیرا چله،‌ گرما چله» نشانه اهمیت این عدد در میان فرهنگ ایرانی است. آنها در اصل ماه را به چهل روز تقسیم کردند و نه ماه داشتند. اما پس از مدتی این روزها به سی روز تغییر پیدا کرد و ماه سی روزه شد . ]

    یلدا معنی زایش و تولد می دهد . ایرانیان هزاران سال است آخرین شب پاییز را که تاریکترین شب سال است تا سپیده دم بیدار می مانند . آنها با دور هم نشینی اندوه تاریکی و غیبت خورشید را بر خود هموار می سازند و پس از روشنی هوا با خیالی راحت به ستایش پروردگار می پردازند . روز پس از یلدا را خور روز یا خرم روز می نامند . در گذشته مردم در این روز کار را تعطیل می کردند . فردوسی توسی یلدا و خور روز را به هوشنگ پیشدادی نسبت می دهد :

     كه ما را ز دين بهي ننگ نيست

         به گيتي، «به» از دين هوشنگ نيست

         همه راه «داد» است و آيين مهر

         ….. نظر كردن اندر شمار سپهر

      به گفته « هرمان هریت » زبانشناس بزرگ آلمانی  نام « دی» به معنای «روز » بدان دلیل بر نخستین ماه زمستان نهاده شده که ماه تولد دوباره خورشید است . « هریت » گرامر تطبیقی زبان های آریایی را نگاشته . زبان انگلیسی يك زبان گرمانيك (خانواده زبانهاي آلماني) و از خانواده بزرگتر زبانهاي آريايي (آرين) است .

     آداب شب یلدا در طول زمان تغییر زیادی نکرده در گذشته مردم باقیمانده میوه هایی را که انبار کرده بودند به همراه خشکبار می آوردند ، دور کرسی می نشستند با هم سخن می گفتند ، داستان و افسانه تعریف می کردند و گاهی شعر می خواندند . تا نزدیکی های روشن شدن خورشید بیدار می ماندند و بعد استراحت می کردند . مردم ایران به درخت سرو و کاج اهمیت زیادی می گذاشتند و در روز پس از شب یلدا روبروی درخت می ایستادند و با خود پیمان می بستند تا سال بعد یک نهال از این درختان زیبا بکارند .

     «خور روز » در روز نخست دی برای ایرانیان باستان اهمیت داشت . این روز روز برابری انسان ها بود همه حتی شاه لباس ساده و یکسان  می پوشیدند، از یک خوراک می خوردند و با هم همکاری می کردند . هیچ کس حق نداشت به دیگری دستور دهد . در این روز جنگ و درگیری و کشتن مرغ و گوسفند ممنوع بود . حتی دشمنان ایران از اهمیت این روز با خبر بودند . در جنگ های بزرگ با روم ، نیروی دشمن به احترام این روز نمی جنگید و یک روز آتش بس انجام می گرفت . گاهی به واسطه همین روز بین مردم کشورها آشتی به وجود می آمد .

     واژه «يلدا» از دوران ساسانيان بكار رفته است . هنوز در بسياري از نقاط ايران مخصوصا در جنوب و جنوب خاوري براي ناميدن بلندترين شب سال ، به جاي شب يلدا از واژه شب چله استفاده مي شود . مراسم شب یلدا از ایران به روم راه یافت و جشن « ساتورن» خوانده شد . پس از مسیحی شدن مردم روم این جشن همچنان ادامه یافت . رومی ها از آن پس جشن ساتورن را 21 دسامبر و جشن کریسمس را 25 دسامبر برگزار نمودند .

عالیه نقیب الذاکرین بافقی(مهرگان)


پرینت اشتراک گذاری در فیسبوک اشتراک گذاری در توییتر اشتراک گذاری در گوگل پلاس
بازدید: ۱
برچسب ها:
دیدگاه ها
استاد دانشگاه یزد یکشنبه ۳۰ آذر ۱۳۹۳ - ۷:۳۴ ب.ظ پاسخ به دیدگاه

سلام
با تشکر از خانم مهرگان و سایت بافق فردا من ساکن یزد هستم ولی هر هفته به سایت بافق فردا سر می زنم تا مقاله های زیبای خانم نقیب را بخوانم ای کاش این مقاله ها را در سایت یزد فردا هم می گذاشتید

احمدی یکشنبه ۳۰ آذر ۱۳۹۳ - ۷:۵۵ ب.ظ پاسخ به دیدگاه

شب یلدا به ما می آموزد نور بر تاریکی پیروز است زیرا این جبر زمان و خواست الهی است.
پس در کنار هم برای طلوع خورشید انسانیت تلاش کنیم
یلدا فرخنده باد

میرسلیمانی بافقی یکشنبه ۳۰ آذر ۱۳۹۳ - ۱۱:۴۱ ب.ظ پاسخ به دیدگاه

بسیارزیبا و آموزنده بود.استفاده کردم.درودها بر شما سرکار عالی

علیر ضا رنجبر بافقی یکشنبه ۳۰ آذر ۱۳۹۳ - ۱۱:۴۴ ب.ظ پاسخ به دیدگاه

بسیار دقیق نوشتید
باید جشن ها و مراسم شادی در جامعه از رونق بیشتری بر خوردار شود
که لازم است فرهیختگان جامعه تلاش بیشتری در این امر داشته باشند
دور هم جمع شدن و شاد بودن هیچ تضادی با دستورات اسلامی ندارد
از مهرگان ممنونم

ناشناس دوشنبه ۱ دی ۱۳۹۳ - ۲:۲۲ ق.ظ پاسخ به دیدگاه

خدایا شب یلدا یک شب است آخرش هم با بلندی و اسم و آوازه
اش تمام میشه ،با این شب یلدای شهرم بافق چیکار کنم که تمام نمی شود ،دوست دارم با خوشی های شب یلدا خوش باشم ولی به یاد شب یلدای چندین ساله بافق میافتم ناخوش میشوم .
امام علی (ع) در نامه به مالک می گوید :مالک به ایین و سنت ها
مصریان بگذار و راه درست را به آنها نشان بده
یک شب یلدا داریم که قدمت چندین قرن هست ولی هنوز خورشیدش نیامده ،انشالله این شب یلدا را هم
تمام کند و این دفعه شب یلدا هامون با آمدن این خورشید صبح کنیم
آقا بیا ،این زندگی بی تو معنا نداره

اطهر نقیب الذاکرین دوشنبه ۱ دی ۱۳۹۳ - ۴:۲۷ ب.ظ پاسخ به دیدگاه

عالی بود مثل همیشه

ماشاالله شمس الدینی چهارشنبه ۳ دی ۱۳۹۳ - ۹:۵۰ ق.ظ پاسخ به دیدگاه

سلام.
مثل همیشه عالی و بی نقص.
درود برشما