پنج شنبه ۳۰ام دی ۱۳۹۵ ۰۸:۴۲:۱۰ بعد از ظهر

چالش های تجاری سازی علم در ایران ( آسیب شناسی عملکرد پارک های علمی و فناوری)

کد خبر: 10279
تعداد بازدیدکننده: 360
تاریخ: ۰۱ آبان ۱۳۹۱

     قریب به یک دهه از شکل گیری پارکهای علم و فناوری در ایران می گذارد . تاسیس این مرکز در ایران در مقایسه با جهان اگر چه با تاخیری ۴۰ ساله اتفاق افتاده است اما با این حال و به رغم نو پا بودن این مراکز ، طی یک دهه گذشته دستاوردهای در خور توجهی خصوصا در عرصه پزشکی و تولید دارو توسط پارک های علم و فناوری ارائه شده است اما نکته قابل تامل این است که توان بالقوه پارک های علم وفناوری بیش از این هاست .مرور برخی  اهداف و ماموریتهای پیش بینی شده برای پارک های علم وفناوری از جمله تسهیل در فرایند انتقال تکنولوژی به صنایع کشور ، تسریع در روند تجاری کردن دستاوردهای پژوهشی ، ورشد صنایع متوسط و کوچک متکی بر تکنولوژیهای پیشرفته ، ضمن نمایان ساختن اهمیت این مراکز بر این واقعیت نیز صحه می گذارد که توجه به پارک های علم وفناوری نقش غیر قابل انکاری در توسعه اقتصاد دانش بنیان در کشور خواهد داشت .

پارک ها اقتصاد دانش محور را تعقیب می کنند در ارائه یک تعریف کلاسیک از پارکهای علم وفناوری می توان گفت : پارکهای علم وفناوری محل تبدیل یا فته های پژوهشی به محصولات و فرایندهای قابل بهربرداری در بازار بر مبنی دانش پیشرفته است .بر این اساس حمایت از تجاری سازی ایده ها و دستاوردهای فناورانه ، حمایت از حقوق تولید کنندگان ومصرف کنندگان محصولات دانش بنیان ، و کمک به ایجاد اقتصاد دانش بنیان در کشور و دستیابی به فناوریهای پیشرفته در تراز جهانی از مهمترین و اساسی ترین وظایف پارک های علم وفناوری است همچنین پارک های علمی تحقیقاتی می توانند با ایجاد ظرفیت های جدید پژوهشی و پرورش محققین در گسترش تحقیقات در جامعه موثر باشند و از طرف دیگر به عنوان حلقه ارتباطی بین دانشگا ها و صنایع عمل کنند.

در حال حاضر میزان کل اعتباراتی که سالانه به پارک های علم و فناوری اختصاص پیدا  می کند به مراتب از کل بودجه یک دانشگاه رده متوسط نیز پایین تر است به طور کلی بودجه پارک های علم وفناوری در سال ۹۰ حدود ۵۰میلیارد تومان بوده است که این رقم در سال ۹۱ به حدود ۸۰ میلیارد تومان افزایش پیدا کرد این در حالی است که خروجی دانشگاه ها به پارک ها می اید اما چون این ساختار قوی نیست و حمایت جدی صورت نمی گیرد خروجی دانشگا ها نیز هدر می رود در حالی که وضعیت باید به گونه ای باشد که پارک ها بتوانند دائما دانشجویان خلاق و صاحب ایده را جذب کنند . در حال حاضر پارک های علم وفناوری فعال در کشور سالانه بین ۱۰ تا ۱۵ میلیارد تومان اعتبار دریافت می کند که حدود یک چهارم اعتبار مورد نیاز است .وی با بیان این که راه اندازی پارک های علم وفناوری در ایران در مقایسه با کشورهای منطقه وجهان به دنبال یک تاخیر چهل ساله اتفاق افتاده است در حال حاضر تنها راه جبران این عقب ماندگی این است که حداقل در اختصاص بودجه سالانه پارک ها حجم اعتبارات افزایش پیدا کند تا بتوانیم به اهداف چشم انداز دست پیدا کنیم  همچنین پارک های علم وفناوری تناسب خوبی با شعار امسال یعنی تولید ملی دارند و می توانند در حوزه تولید فناوری بسیار موثر باشند .

در حال حاضر در روند تجاری سازی علوم وفناوری چند مرحله باید طی شود ، در روند تجاری سازی علم وفناوری ابتدا علم باید به فناوری و فناوری به یک محصول میانی و محصول میانی به یک خدمت یا محصول نهایی تبدیل شود بنابراین لازم است یک یافته پژوهشی با کاربردی شدن از چند مرحله عبور کند این روال در پارک های علم وفناوری پیچیده تر است و به وجود نهادهای واسط نیاز دارد به طور نمونه در برخی از حوزه ها مانند مهندسی برق و الکترونیک و… این نیاز به شدت احساس می شود اما متاسفانه در این قبیل موارد نهادهای واسط به خوبی عمل نمی کنند در واقع همین دلیل است که باعث می شود پارک ها نتوانند در همه ابعاد و حوز ها ورود کنند و توانمند خود را نشان دهند.

در حال حاضر بخش تحقیق و توسعه صنعت ماباید به قدری فعال باشد که بتواند خروجی شرکت ها ی دانش بنیان مستقر در پارک ها را بلافاصله تبدیل به یک محصول کند در حالی که اینگونه نیست در واقع نگاه کارخانه ای بر صنعت ما حاکم است و همین موضوع باعث می شود که تا خطوط تولید امکان جذب خروجی پارک ها را نداشته باشند و نتوانند فناوری جدید جذب کنند و این یک اشکال اساسی است که راه حل آن ارتقاء صنعت است.

لذا بیشترین چالش ها در این زمینه به نوع نگاه حمایتی دولت باز می گردد و آن این که براوردها نشان می دهد بودجه ۲۵ پارک موجود در کشور که ۳۰۰۰ شرکت دانش بنیان در آن مستقر است در سال قبل تنها ۵۰میلیارد تومان بوده است و امسال ۸۰ میلیارد تومان است که به اندازه بودجه یک دانشگاه هم نیست در حالی که حوزه فناوری هزینه بر است . به علاوه دولت باید صنعت خود را به روز کند تا بتواند فناوری جدید جذب نماید. سازمانها و دستگاهای اجرایی می بایست به جای واردات خدمات ، مواد و تکنولوژی از خارج ازکشور،توجه خود را به موسسات پژوهشی و فناوری در داخل کشور خصوصا پارک های علم وفناوری معطوف کنند و در تقویت نقش پارک ها ی کشور مشارکت جدی نمایند.

محمود زارع پور

۲ نظر

  1. فرزاد می‌گه:

    آب در گوزه و ما تشنه لبان میگردیم یار در خانه و ما گرد جهان میگردیم. ای کاش ما بافقیها بجای اینکه دنباله رو دیگران باشیم و همیشه در خارج از بافق به دنبال تثبیت جایگاه خود و آوردن غیر بومی های که هیچ کمکی به رشد شهرمان نکردند و نمی کنند پتانسیل موجود در شهرمان را باور داشتیم و به افراد خودمان میدان داده و حمایتشان میکردیم دیگر زمان عصر جاهلیت گذشته و ما باید یار و یاور هم باشیم .

  2. علی رضا می‌گه:

    بسیاری از مردم ایده های خوبی در ذهن دارند اما ارائه نمی کنند و وقتی توسط فرد دیگری اختراع یا ابداع می شود تازه می گویند من هم که می توانستم«بله شما هم می توانستید، اما شخص دیگری با جسارت این ایده راآشکار و علنی کرد» پس از کوچکترین ایده ها نگذریم و ارائه کنیم حد بالا قبلا ابداع شده شاید در شهر ما کاربرد پیدا کند.