چهارشنبه ۳ام خرداد ۱۳۹۶ ۰۳:۰۲:۲۴ بعد از ظهر

پژوهش چیست و پژوهشگر کیست؟

کد خبر: 12797
تعداد بازدیدکننده: 208
تاریخ: ۲۸ آذر ۱۳۹۱

                                                                  بسمه تعالی

                                                        شعار هفته پژوهش :

پژوهش تقاضا محور و تولید دانش بنیان ، زیر بنای اقتصاد مقاومتی

 

پژوهش چیست و پژوهشگر کیست؟

در دنیای امروز دانایی یکی از محورها و شاخص های اصلی پیشرفت و تعالی هر جامعه محسوب می شود.  سنجش سطح دانایی به میزان تولید و مصرف اطلاعات و گسترش دانایی به دسترسی سریع و آسان به منابع علمی موثق وابسته است.  دانسته های ما یا از طریق مطالعه منابع اطلاعاتی موجود حاصل می شود یا براساس پژوهش هایی که خود انجام می دهیم به دست می آید. اگر این دانسته ها بر اساس نتایج پژوهش های قبلی باشد در واقع به مصرف اطلاعات پرداخته ایم و اگر مبتنی بر مشاهدات و تحلیل های جاری باشد تلاش ما به تولید اطلاعات منجر شده است. بنابراین، منبع اصلی تولید اطلاعات و دانش جدید در واقع حاصل فعالیت های پژوهشی است که انجام می گیرد. پژوهش در هر موضوع، به هر شکلی و در هر سطحی که انجام شود تلاشی منسجم و نظام مند در جهت توسعه دانش موجود درباره موضوع هایی است که با آن ها سر و کار داریم. پژوهش کوششی است برای یافتن بهترین راه حل های ممکن در جهت حل مشکلات موجود در عرصه های مختلف زندگی. هم چنین، پژوهش فعالیتی منسجم برای رسیدن به شناختی روشن تر از مفاهیم پیرامون ماست. در مجموع پژوهش راهی برای گسترش مرزهای دانش و گشودن افقهای تازه برای آیندگان است. شخصی که به شیوه های گوناگون به انجام پژوهش می پردازد پژوهشگر(محقق) نامیده می شود. پژوهشگر فردی است که با استفاده از روش های علمی در صدد رسیدن به شناختی تازه از مسائل و مفاهیم مختلف است. او با استفاده از ابزارهای گوناگون به مشاهده دقیق تر و عمیق تر پدیده های اطراف خود می پردازد. پژوهشگر با نگاهی نقادانه و موشکافانه به پیرامون خود می نگرد و برای رفع مشکلات جامعه و ارائه بهترین راهکارهای عملی اطلاعات موثقی را در اختیار متولیان امور قرار می دهد.

رویکرد پژوهشی چگونه رویکردی است؟

موفقیت و توسعه پژوهش در هر جامعه نیازمند گسترش رویکرد پژوهشی(پژوهش مدار) در آن جامعه است. منظور از رویکرد پژوهشی نگاهی مبتنی بر پژوهش نسبت به موضوع های مختلف می باشد. در این نوع نگاه قبل از اتخاذ هر تصمیم مهم به یافته های پژوهش های قبلی که به موضوع تصمیم گیری ارتباط دارد توجه می شود. به بیان دیگر، در رویکرد پژوهش مدار از یافته های پژوهش های قبلی برای بهبود وضع موجود استفاده موثری به عمل می آید. کسانی که در فعالیت های خود رویکردی پژوهشی دارند قبل از هرگونه تصمیم گیری به مطالعه وضعیت موجود پرداخته و با تجزیه و تحلیل مشاهدات خود به بهترین راه حل ها می اندیشند. هم چنین، آنان تلاش می کنند تا از نتایج آثار سایر پژوهشگران نیز به نحو شایسته ای استفاده کنند.  بنابراین، رویکرد پژوهشی به قشر یا گروه خاصی محدود نشده و زمانی منشاء اثر خواهد بود که در سطوح و امور مختلف جامعه تسری یافته باشد.

اهمیت و ضرورت پژوهش در چیست؟

نوع و سطح فعالیت های پژوهشی یکی از شاخص های اصلی توسعه و پیشرفت محسوب می شود. موفقیت در تمام فعالیت های مربوط به توسعه صنایع، کشاورزی، خدمات و غیره به نحوی به گسترش فعالیت های پژوهشی بستگی دارد. در واقع پژوهش یکی از محورهای مهمی است که ضامن پیشرفت و توسعه پایدار در هر کشور به شمار می آید. اگر پژوهشی صورت نگیرد دانش بشری افزایش نخواهد یافت و دچارسکون و رکود خواهد شد. بدون انجام پژوهش امور آموزشی نیز از پویایی و نشاط لازم نیز برخوردار نخواهد بود. همه آن چه که به عنوان پیشرفت علوم در اعصار مختلف تاریخ می شناسیم حاصل تلاش افرادی است که در کار خود رویکردی پژوهشی داشته اند و ذهن پرسشگرشان همواره محرکی برای فعالیت های پژوهشی آنان بوده است.

ویژگی های یک پژوهشگر موفق چیست؟

یک پژوهشگر موفق نگاهی کنجکاو و موشکافانه به پدیده های اطراف خود دارد. او نسبت به آن چه در اطرافش می گذرد حساس است و ذهنی پویا و پرسشگر دارد. ذهن پرسشگر او همواره در جهت یافتن پاسخ های تازه برای پرسش های موجود است. هم چنین، او برای انجام موفقیت آمیز پژوهش خود، از روش های علمی و پذیرفته شده استفاده می کند. علاو بر آن، یک پژوهشگر موفق از مهارت لازم برای یافتن منابع اطلاعاتی مورد نیازش برخوردار است. این منابع از محل های مختلف مثل کتابخانه ها، مراکز اطلاع رسانی و شبکه های رایانه ای ملی و بین المللی به دست می آیند. او به خوبی می تواند در این منابع به جستجو بپردازد و با مطالعه پیشینه پژوهشی موضوعی که در آن زمینه فعالیت می کنند به درک روشنی نسبت به گذشته آن موضوع دست یابد. پژوهشگران موفق به کار گروهی در طرح های پژوهشی بها می دهند و تلاش می کنند پژوهش خود را با همکاری یکدیگر انجام دهند. هم چنین، آنان نتایج یافته های خود را به نحو موثری منتشر ساخته و در اختیار سایر محققان قرار می دهند. آنان نسبت به توسعه مرزهای دانش احساس مسئولیت کرده و لحظه ای از تلاش در جهت ارتقاء مهارت های علمی خویش باز نمی ایستند.

توسعه پژوهش در کشور به چه عواملی بستگی دارد؟

عوامل متعددی در توسعه پژوهش دخالت دارند که ذکر همه آن ها در این مختصر نمی گنجد. با این حال می توان به اختصار عوامل توسعه پژوهش را به سه بخش عوامل سخت افزاری، عوامل نرم افزاری و نیروی انسانی تقسیم نمود. منظور از عوامل سخت افزاری همه امکانات فیزیکی و زیرساخت های بنیادی است که امکان انجام پژوهش در حوزه های مختلف را برای پژوهشگران فراهم می آورد. مثلا وجود ابزارهای پژوهشی از قبیل دستگاه ها و آزمایشگاه های پیشرفته و امکانات شبکه ای و رایانه ای از جمله این منابع سخت افزاری محسوب می شوند. منظور از امکانات نرم افزاری جریان اطلاعات و دانش میان پژوهشگران است که از طریق مجله ها و منابع علمی دیگر به صورت چاپی یا الکترونیکی صورت می پذیرد. در نهایت، بخش سوم این مجموعه نیروی انسانی و پژوهشگرانی است که با دانش و تلاش خود می توانند امکانات سخت افزاری و نرم افزاری را به خدمت گرفته و طرح های پژوهشی گوناگون را تدوین و اجرا کنند. علاوه بر این، توسعه آتی پژوهش در هر کشور مبتنی بر گسترش رویکرد پژوهش مدار در آموزش آن کشور است که از سطح آموزش ابتدایی شروع شده و تا پایان تحصیلات دانشگاهی استمرار می یابد.

فناوری چیست ؟

بارها کلمه‌ی فنـاوری را شنیده‌اید‍؛ فناوری فضایی،فناوری اطلاعات، فناوری ‌طراحی و …فناوری در یک توصیف ساده عبارت است از تمام آنچه که ما را قادر می‌سازد تا یک محصول خاص را تولید کنیم.
فرض کنید می‌خواهیم یک ماهواره بسازیم. پیش از هر چیز نیازمند دانش و علوم مرتبط با ماهواره هستیم. اما وجود دانش و علم به تنهایی کافی نیست و قطعا تجربه و به عبارت دیگر مهارتمان در این باره بسیار تعیین‌کننده است. پس از فراهم شدن این دو مورد قطعا نیازمند ابزار(ماشین‌آلات، کامپیوتر و …) یا به عبارت دیگر سخت‌افزار برای عملی کردن طرح‌ها هستیم. بنابراین می‌توان گفت که فناوری حداقل دارای سه جزء است:• دانش • مهارت• سخت‌افزار
اما اگر این سه جزء به صورت مجزا و بدون ارتباط با یکدیگر وجود داشته باشند، هیچ محصولی تولید نخواهد شد. بنابراین می‌توان گفت که فناوری ترکیب ساختاریافته‌ای از دانش، مهارت و سخت‌افزار است که منجر به تولید محصولی ارزشمند می‌شود.

انواع فناوری:
فناوری را از دیدگاه‌های مختلفی می‌توان تقسیم‌بندی کرد که برخی از مهم‌ترین آنها عبارتند از:تقسیم بندی فناوری بر اساس پیچیدگی
در این تقسیم‌بندی فناوری‌ها به سه سطح فناوری‌سطح پایین، فناوری سطح متوسط و فناوری سطح بالا تقسیم می‌شوند. فناوری‌های سطح بالا مانند فناوری فضایی هزینه تحقیقاتی بسیار بالایی دارند. به همین دلیل سرمایه‌گذاری روی این فناوری‌ها عموما به صورت مشترک بین چند کشور انجام می‌گیرد.تقسیم‌بندی بر اساس قدمت
بر این اساس فناوری‌ها به سه گروه فناوری‌های قدیمی (مثل فناوری استخراج نفت) ، فناوری‌های جدید (مثل طراحی خودرو) و فناوری‌های نوظهور (مثل فناوری نانو) تقسیم‌بندی می‌شوند.

زمان و تاریخچه برگزاری هفته پژوهش و فناوری

به­منظور ترویج فرهنگ پژوهش در کشور، وزارت علوم­، تحقیقات و فناوری چهارمین هفته آذرماه را با عنایت به نامگذاری ۲۵ آذرماه به نام «روز پژوهش و فناوری» با کسب مجوز از شورای فرهنگ عمومی، به­نام «هفته پژوهش و فناوری»  نام نهاد و مسئولیت برگزاری این هفته را به معاونت پژوهشی و فناوری وزارت علوم­، تحقیقات و فناوری واگذار نمود. در همین  راستا پارک علم وفناوری نیز همگام با برگزاری چنین رویداد بزرگی، اقدام به تشکیل ستاد هفته پژوهش و فناوری برای برگزاری هرچه با شکوه این هفته با مشارکت موسسات و مراکز رشد علم وفناوری تحت نظارت خود می نماید.

اهداف برگزاری هفته پژوهش و فناوری

الف )اهداف ملی

 

۱-۱ – ترویج و توسعه فرهنگ پژوهش و فناوری و خلاقیت و نوآوری در سطح کشور و ارتقای شأن و جایگاه پژوهش و فناوری و فعالان در این حوزه

۲-۱- تشویق و ترغیب پژوهشگران و فناوران کشور به تولید بیشتر علم و فناوری و ثروت ناشی از آن

۳-۱- تبیین وضعیت موجود پژوهش و فناوری، روندها و آینده آن در کشور برای افکار عمومی و مسؤولین و اخذ بازخورد برای هماهنگی و پیشرفت کار

۴-۱- شناسایی و عرضه یافته­های پژوهشی و فناوری و ایجاد فن­بازار به­منظور برقراری ارتباط سازنده میان پژوهشگران و فناوران مراکز رشد علم و فناوری و خریداران دستاوردها یا تقویت پیوند میان صنعت ، جامعه و دانشگاه و تکمیل چرخه تبدیل ایده به محصول

۵-۱- بسترسازی برای تجاری­سازی یافته­های پژوهشی و فناوری­های توسعه­یافته و فراهم سازی شرایط برای تولید علم و تبدیل آن به ثروت

۶-۱- ایجاد فضای تعاملی برای آشنایی ذی­نفعان حال و آینده واحدهای پژوهشی و فناوری با همدیگر

 ب) اهداف عملیاتی

۱-۲- نمایه سازی آثار ، تولیدات و دستاوردهای مراکز و همچنین انتشار عملکرد مطالعاتی و تحقیقاتی پارکها، مراکزرشد فناوری و مؤسسات تحت نظارت آنها

۲-۲- شناسایی ، معرفی­، تشویق و تقدیر از پژوهشگران، نوآوران، مخترعان و پدیدآورندگان دانش و همچنین مراکز و محققان برگزیده در عرصه­های مختلف پژوهشی

۳-۲- ارزیابی فعالیت­های پژوهشی و فناوری یک­ساله پارکها، موسسات و مراکز تحت نظارت آنها

۴-۲- شناسایی، معرفی و تقدیر از شرکت­های دانش بنیان و صنایع کارآفرین

۵-۲- افزایش حساسیت و توجه مدیران به فعالیت­های پژوهشی و فناوری

روز و تاریخ

مناسبت

عنوان روز

شنبه ۲۵ آذرماه

برگزاری جشنواره تجلیل از پژوهشگران و فناوران

پژوهشگران و فناوران، زمینه سازان مرجعیت علمی

یکشنبه ۲۶ آذر ماه

همایش ملی و بین المللی مدیریت پژوهش و فناوری

مدیریت جهان دانش و نوآوری در سایه نظام ملی نوآوری

دوشنبه ۲۷ آذرماه

شرکت‌های دانش‌بنیان، مولفه اصلی اقتصاد مقاومتی

سه­شنبه ۲۸ آذر ماه

سبک زندگی اسلامی عامل اصلی پیشرفت

چهارشنبه ۲۹ آذرماه

پژوهش و فناوری تولید محور پیشران تولید ملی

پنجشنبه ۳۰ آذر ماه

دانش آموز و دانشجوی پژوهش محور

 ارسالی :مرکز رشد علم و غناوری بافق