دوشنبه ۸ام خرداد ۱۳۹۶ ۱۰:۰۳:۲۷ بعد از ظهر

مارهای بافق(قسمت سوم)

کد خبر: 24998
تعداد بازدیدکننده: 76
تاریخ: ۲۱ مرداد ۱۳۹۲

                                                                            مارجعفری

مارجعفری : پوزه پهن و کوتاه ، سر و گردن کاملا مشخص ، سر کمی باریک و مثلثی شکل ، پولکها تیغه دار ،‌مردمک چشم عمودی ، سوراخ بینی درون دو یا سه پولک ، گاهی دارای پولک باریک فوق چشمی ، پولکهای سطح پشتی تیغه دار و بطور مورب و در سطح جانبی باریکتر.
رنگ بدن خاکستری نقره ای ، شنی ، زرد ،‌قهوه ای خاکستری متمایل به آجری ، در سطح جانبی دارای خط سفید زیگزاک همراه با لکه‌های سفید با کناره‌های تیره متمایل به سیاه ، در ناحیه خلفی سر دارای دو لک یا خط سفید صلیبی شکل ، سطح شکمی

روشن یا سفید گاهی با خالهای کوچک قهوه ای روشن یا تیره یا سیاه . یادمان باشد اصلی ترین روش شناسایی مار جعفری همین صلیب روی سر مار میباشدچون این مار شباهت زیاد .همچنین زیستگاه مشترکی با مار شتری داردمباداباعث اشتباه شود.مارجعفری به هررنگی که باشد دارای صلیب روی سر میباشد.این مار از خطرناک‌‌ترین مارهای ایران است و گزش آن در برخی مواقع منجر به مرگ انسان می‌‌شود. سم این مار بیشتر بر دستگاه گردش خون اثر می‌گذارد و موجب پارگی رگ‌ها و خونریزی داخلی و حتی خونریزی مغزی می‌شود زیرا سم این مار دارای آثار هموستاتیک است و قادر است فعالیت پلاکت‌های خون را مهار کند. فردی که توسط مار جعفری گزیده می‌شود، ابتدا احساس درد و تورم در ناحیه گزش می‌کند سپس علامت شروع به پیشرفت کرده و تمامی عضو گزیده شده مثلاً دست را تحت تأثیر قرار می‌دهد. پس از چند دقیقه تا نیم ساعت، غدد لنفاوی سفت و دردناک می‌شوند به طوری که بزرگ شده و قابل لمس می‌شوند. نشانه‌های بالینی ناشی از گزش اغلب پس از حدود ۱ تا ۲ ساعت پس از گزش ظهور می‌کنند. خونریزی حدود ۱۰ ساعت پس از گزش رخ می‌دهد که ابتدا از لثه‌ها شروع می‌شود و کم کم در دستگاه گوارش و نیز دستگاه تناسلی و ادراری ادامه پیدا می‌کند. در مراحل بعدی با خونریزی‌های شدید گوارشی، مخاطی، زیرپوستی، دستگاه ادراری و تناسلی ادامه می‌یابد. معمولاً خون فرد مصدوم غیرقابل انعقاد می‌شود. تشنج، اختلال در تکلم و ادراک، خواب آلودگی و در بعضی مواقع امکان شوک و مرگ به دلیل خونریزی مغزی وجود دارد. در برخی مواقع پس از ۲۴ تا ۴۸ ساعت فرد گزیده شده می‌میرد.

 اگر مار جعفری با انسان روبرو شود هیچ گاه در مرحله اول اقدام به گزش نمی‌کند. به این ترتیب که اگر در حال حرکت باشد و متوجه حضور انسان شود پیش از هر کاری به دنبال یک مخفی گاه می‌گردد یا این که اگر راه فرار نداشته باشد در جای خود بی حرکت می‌ماند و پس از آن که از کنارش دور شدیم به آرامی آن محل را ترک می‌کند. اگر در حال چنبره و استراحت باشد و از کنارش عبور کنیم با صدایی که از خود تولید می‌کند به ما می‌گوید که «مبادا به من نزدیک شوید یا پای خود را روی من بگذارید چرا که من خطرناک هستم». با این وجود اگر به طرفش برویم به سرعت فرار می‌کند یا در ابتدا به هم مالیدن فلس‌ها و فش و فش کردن و پرتاب سر سعی می‌کند اول هشدار بدهد سپس در نخستین فرصت فرار کند. زمانی که بخواهیم آن را صید کنیم در آن وقت است که با هدف گزیدن به ما حمله می‌کند. پس بهتر است از قلمرو آن دور شویم تا خطری متوجه ما نشوداز هنگام غروب تا طلوع آفتاب فعالیت می‌کند. گاهی نیز در روز دیده می‌شود. برای شکار از بوته‌‌ها یا درختچه‌‌ها بالا می‌‌رود یا روی سنگ‌ها، زیر بوته‌‌ها و لبه چشمه‌‌ها بدون حرکت به کمین می‌نشیند و انواع جوندگان کوچک، مارمولک‌‌ها، وزغ‌‌ها و بندپایان بزرگ مانند عقرب‌ها، رتیل‌‌ها و دیگر حشرات را شکار می‌‌کند. بیشتر جوندگان کوچک را ترجیح می‌دهد و برای همین در تاریکی شب در محل رفت و آمد جوندگان بی حرکت می‌ماند و به محض عبور یک جونده به سرعت حمله می‌کند و با گزش مرگبار خود آن را شکار می‌کند. مارهای جعفری کوچک معمولاً از بچه موش‌ها و نوزادان از مارمولک یا حشرات تغذیه می‌کنند. مار جعفری در شکار کردن حریص نیست. پس از شکار و یک غذای حسابی تمامی طول شب را روی سنگ‌ها یا زمین‌هایی که از آفتاب روز گرم مانده‌اند به حالت چنبره استراحت می‌کنند و این کار را تا چندین شب تکرار می‌کند.

حداکثر طول ۹۸ سانتیمتر ، دم ۷ سانتیمتر .
تغذیه از حشرات ،‌عقربها ،‌ رتیل‌ها، موشها ،‌مارمولکها ، پرندگان کوچک .
زاد و ولد : تا ۲۳ نوزاد در فصل بهار .
حرکت مار جانبی است و از پهلو به صورت حلقه حلقه حرکت می کند .
زیستگاه : مناطق شنی ، صخره ای ، خاک رسی ،‌بوته زارها ، زیر تخته سنگها ، معمولاً از مناطق باطلاقی و جنگلی دوری می کنند. درمناطق شهری بافق دیده شده است. درکارخانجات تعمیر لکوموتیو دو نمونه تاکنون صید کرده ام در ریگهای صادق آباد زیاد است

مشخصات عمومی مارهای نیمه سمی

این مارها کم و بیش شبیه مارهای غیر سمی هستند و یکی از وجوه تمایز آنها داشتن فنگ Fang یا نیش دندان خلفی شیار دار است . فنگ که از شیار دندان‌ها بزرگتر و دارای کانال باز یا شیار است در قسمت عقب دهان ، در فک بالایی قرار دارد و به غده سمی متصل است  . از نظر ظاهری مردمک چشم این مارها عمودی یا گرد است . تیر مار که یکی از انواع این مارها محسوب می شودودربافق زیاد است با داشتن چهار خط سفید رنگ که در سر تا سر بدنش امتداد دارد مشخص می شود .گاهی این خطوط مشخص نیستند

 

تیرماربیابانی

 (تنها مارنیمه سمی بافق)البته ممیز مار هم گزارش شده است که تقریبا شبیه تیر مار است

مشخصات : بدن باریک و سر اریبی شکل ، بدن به رنگ زرد زیتونی متمایل به خاکستری ،گاهی رنگ زرد روشن مایل به سفید. حاشیه پولکها روشن تر ، دارای دو خط تیره متمایل به سیاه از پشت چشم و قسمت لب بالایی در سر تا سر بدن گاهی نامشخص ، سطح شکمی زرد لیمویی روشن یا زیتونی خاکستری با خالهای خاکستری متمایل به قهوه ای ، خالها در قسمت قدامی بدن بزرگتر .
حداکثر طول ۱۰۰ سانتیمتر ، دم ۲۶ سانتیمتر .مقام اول سرعت در بین مارها را دارد وگاهی سرعتش به ۱۸ کیلومتر برساعت میرسد.همه جا میتوان این مار را دید درمناطق شهری بافق زیاد دیده شده است تا کنون گزشی از این مار گزارش نشده است در صورتی که به آرامی آن را گرفته و نوازش کنیدمثل مار دست آموز دردستانتان آرام میگیرد

تغذیه: از مارمولکها .

زاد و ولد : تخمگذار .

زیستگاه : صحراهای شنی ، تپه ماهورها ، بوته زارها. بیابانها .هرکجا که فکرش را بکنید شاید همین جایی که نشسته اید واین مقاله را میخوانید در حال تماشای شما باشد.اصلا از این مار نترسید چون فقط فایده دارد اصلا اهل حمله کردن وترساندن نیست .البته در صورتی که تهدید شود چاره ای ندارد هرکسی این کار رامیکند.(ادامه دارد)

محمدرضا رضایی

IMG_1111111111863

 

 

 

 

 

 

 

 

 

۲ نظر

  1. محمد جواد می‌گه:

    ممنون برادر.عالی بود

  2. بله می‌گه:

    مطالب قشنگ ومفیدی بود.من همیشه از مارها بدم میومد ومیترسیدم.فکرمیکردم موجودات خشنی هستند.اما با این نوشته ها فهمیدم زبون بسته هااونقدری هم که من فکر میکردم بد نیستد.بازم ممنون.خداقوت برادر…