چهارشنبه ۹ام فروردین ۱۳۹۶ ۰۳:۴۱:۵۴ بعد از ظهر

اصلاح شیوه زندگی سالمندان، مهمترین عامل پیشگیری از بسیاری از بیماری ها

کد خبر: 27993
تعداد بازدیدکننده: 96
تاریخ: ۰۹ مهر ۱۳۹۲

پیران مایه خیر و برکت زندگی بوده و وجودشان در میان جمع و خانواده همچون پیامبری در میان امت است

(حضرت رسول اکرم صلی الله علیه و آله)

سالمندی فرایندی است که متوقف نمی شود و تنها با داشتن زندگی سالم و مراقبتهای ویژه می توان این دوران را به دورانی مطلوب و توام با سلامتی تبدیل کرد .کاهش و به تأخیر انداختن بیماری ، ناتوانی و مرگ و میر ناشی از آنها در دوره سالمندی یک مساله عمده در بهداشت عمومی است .

اصلاح شیوه زندگی سالمندان، مهمترین عامل پیشگیری از بسیاری از بیماری های غیر واگیر و ناتوانی ها در دوره سالمندی است  .

استرس

در طول زندگی همواره در کنار خوشی و شادی سختی و ناراحتی وجود دارد . زمانی که بیمار می شویم و جایی از بدنمان درد میکند ، به جسم ما فشار وارد می شود وزمانی که دلملن برای عزیزی تنگ شده است ، از دست کسی ناراحت هستیم یا درآمدمان کم شده است روح ما تحت فشار است .بسیاری از اوقات این مسایل ناراحت کننده خارج از اختیار ما است و نمی توانیم جلوی آنها را بگیریم ، اما می توانیم توانایی خود را در برخورد با این مسایل افزایش دهیم و از عواقب بعدی آن مانند اضطراب ، دلشوره ، حواس پرتی ، عصبانیت ، بی خوابی ، بی اشتهایی زود رنجی ، و … جلو گیری کنیم .

توصیه های زیر ممکن است در این کار به شما کمک کند
* زمانی که به کمک نیاز دارید ، از درخواست آن کوتاهی نکنید .
* خود را به کاری در خانه مشغول کنید ، به عنوان مثال وسایل خود را مرتب کنید ،آشپزی کنید چیزی بدوزید و….
* به کاری که مورد علاقه تان است بپردازید ، به عنوان مثال به موسیقی مورد علاقه تان گوش دهید یا برنامه ای را که دوست دارید از تلویزیون تماشا کنید.
*با یک نفر دوست یا اقوام نزدیک صحبت کنید . اگر می توانید به دیدن او بروید ویا تلفنی با او صحبت کنید.
* از خانه خارج شوید ، برای مدت کوتاهی به دیدن مغا زه ها بروید یا در پارک قدم بزنید.
* بطور منظم ورزش کنید ، ورزش منظم علاوه بر اثرات خوبی که بر جسم دارد ، سلامت ذهن را نیز افزایش میدهد و در کاهش فشار های زندگی موثر است .
حافظه

هر یک از ما ممکن است چیزهایی را فراموش کنیم .هر چند همه سالمندان دچار ضعف حافظه نمی شوند ؛ اما بطور کلی با افزایش سن ، احتمال فراموشکاری بیشتر است . ا ین فراموشکاری ، بیشتر مربوط به حوادث اخیر است .ما چیزهایی را که مربوط به گذشته دور است خوب به خاطر می آوریم اما اتفاقاتی که اخیرا رخ داده فراموش می کنیم . به عنوان مثال خاطرات دوران جوانی را بیاد می آوریم ، اما یادمان نمی آید که یک ساعت پیش که به خانه برگشتیم ، کلید را کجا گذاشتیم ؟
گاهی این فراموشکاری مشکلاتی برای ما یا خانواده مان ایجاد می کند . بعنوان مثال پیام مهمی را فراموش می کنیم و یا یادمان می رود ، قبض آب یا برق را پرداخت کنیم .
حال ببینم چگونه می توانیم مشکلات ناشی از فراموشکاری را کاهش دهیم ؟
تقویت حافظه
در درجه اول ، از سوال کردن و گفتن اینکه « موضوعی را فراموش کرده اید » ، نترسید و خجالت نکشید . اگر نمی توانید مانند گذشته ، چیزهایی را بیاد بیاورید ، تقصیر شما نیست .بیاید بجای ناراحتی از آین وضع ،به راههای که حافظه شما را تقویت ، یا از کم شدن آن جلوگیری می کند ، توجه کنید .
به نمونه هایی از این روشها توجه کنید .
*چیز هایی را که همیشه از آن استفاده می کنید مثل عینک یا کلید در یک جای مشخص بگذارید به عنوان مثال داخل یک کاسه بزرگ در اتاق – نشیمن .
* هر روز به اخبار رادیو یا تلویزیون گوش دهید .
* سعی کنید هر روز یک مطلب جدید یاد بگیرید .
*کتاب یا روز نامه مطالعه کنید .
*در جمع دوستان یا خانواده ، خاطرات گذشته را تعریف کنید .می توانید آلبوم عکس های قدیمی را برای یاد آوری نام افراد و خاطرات گذشته نگاه کنید .

خاطرات خود را بنویسید .
*بازی های فکری مثل شطرنج را انجام دهید .
* با دوستانتان مشا عره کنید .
*جدول حل کنید .
* مطالبی را که ممکن است فراموش کنید ، یادداشت نمایید .برای این کار ، یک تقویم جیبی بردارید . تمام تاریخ های مهم مثل ، روز تولد نوه تان سالگرد ها ، روزی که نوبت دکتر دارید .روز آخر مهلت پرداخت قبض ها و… را در آن بنویسید . در انتهای تقویم ، شماره تلفنهای اقوام و دوستان را بنویسید . این تقویم را همیشه حتی موقع خارج شدن از منزل همراه داشته باشید .
*یک دفترچه یاداشت در کنار تلفن بگذارید . هر بار که کسی تلفن می زند ، اگر پیامی دارد یا کاری از شما می خواهد ، بلافاصله یادداشت کنید .این کار کمک میکند که پیام های تلفنی را فراموش نکنید .
* هیچگاه خودسرانه دارو مصرف نکنید . اما اگر دارویی توسط پزشک برای شما تجویز شده است ، در مصرف درست و بموقع دارو دقت کنید.
برای اینکه زمان مصرف دارو یادتان نرود می توانید به تعداد وعده هایی که باید دارو بخورید ،شیشه های کوچکی تهیه کنید .فرض کنیم در سه نوبت ۶ صبح ،۲ بعد از ظهر و ۱۰ شب باید دارو بخورید .پس سه شیشه بردارید روی یکی بنویسید ۶ صبح ، روی یکی ۲ بعد از ظهر و روی یکی ۱۰ شب هر روز صبح دارو هایتان را داخل این شیشه بیندازید. وقتی که به این شیشه ها نگاه کنید ، یادتان می آید که کدام دارو را نخورده اید
این شیشه ها را جایی بگذارید که در معرض دید شما باشد . ولی کودکان به آن دسترسی نداشته باشند .
*تغذیه مناسب برای حفظ قدرت حافظه لازم است . برای این کار قند ، چربی و نمک کمتری مصرف کرده ولی مصرف میوه و سبزی های تازه را بیشتر کنید .

یبوست

«یبوست» مشکل شایعی است که در همه سنین دیده می شود. هرچند این مشکل در سالمندی بیشتر است، ولی باید بدانید که افزایش سن دلیل یبوست نیست ؛ بلکه عوامل مختلفی در ایجاد آن دخالت دارند.مثلاً گاهی بیماری خاصی موجب یبوست می شود ولازم است که برای بررسی علت و درمان بیــماری، به پزشک مراجعه کنید. گاهی نیز مصرف داروها موجب یبوست می شود که در این مورد نیز، باید از پزشک خود سوال کنید. اما در اغلب موارد، شیوه زندگی ما باعث یبوست می شود. پس می توان با توجه به موارد زیر این شیوه را اصلاح و بروز یبوست را کاهش داد:

عادت غذائی

کم خوردن مواد غذایی حاوی «فیبر» موجب یبوست می شود.  میوه ها و سبزی ها، غلات سبوس داروحبوبات دارای «فیبر» هستند. وقتی که مشکلات دندانی داریم ، جویدن غذا سـخت است بنابراین میوه و سبزی کمتری خورده و دچار یبوست می شویم. درچنین مواردی از سبزی های خرد شده یا میوه های پخته و یا رنده شده می توانیم استفاده کنیم .بنابراین مواد غذایی حاوی فیبر را بیشتر بخورید. این ارزانترین و راحتترین راه درمان یبوست است . گلابی رسیده ، آلو ، توت ، انگور ، گوجه فرنگی ، کاهو و سایر انواع میوه ها وسبزی ها دارای فیبر هستند. همچنین نان جو یا نان کامل گندم که دارای سبوس باشند حاوی فیبر هستند و یبوست را کم می کنند.افراد سالمند کمتر احساس تشنگی می کنند . اگر فقط زمانی که تشنه هستید آب وسایر مایعات را بنوشید ، مطمئن باشید که مایعات کافی به بدن شما نمی رسد . مصرف کم مایعات نیز موجب یبوست می شود.سعی کنید در طول روز حداقل ۶ تا ۸ لیوان مایعات که بهتر است آب ساده باشد بنوشید. اگر صبح ها بعداز بیدار شدن از خواب یک لیوان آب بنوشید، چند دقیقه بعد روده ها به کار می افتند.چند ساعت قبل از خواب، یک لیوان شیرگرم کم چربی بنوشید. این کار ضمن تامین مایعات بدن به کار کردن روده هم کمک می کند. همچنین موجب می شود شب راحت تر بخوابید.

فعالیت بدنی :
افـــرادی که در طول روز تحرک کمی دارند وزیاد می نشینند، معمولاً دچار یبوست می شوند. بنابراین به طور منظم ورزش کنید . نیم ساعت پیاده روی روزانه و یا انجام سایر تمرینات ورزشی به برطرف شدن یبوست کمک می کند.

زمان اجابت مزاج :
کسانی که به دلایل مختلف اجابت مزاج را به تاخیر می اندازند پس از مدتی دچار یبوست شدید خواهند شد. مثلاً زمانی که برای کاری عجله دارند و یا بیرون از منزل هستند و تمایل به استفاده از توالت عمومی ندارند اجابت مزاج دچار تاخیر می شود.

 زمانی که نیاز به اجابت مزاج پیدا می کنید ، بلافاصله به توالت بروید . همچنین وقتی اجابت مزاج هر روز در یک ساعت معین انجام شود روده ها عادت        می کنند که در همان زمان معین کار کنند.این زمان بهتر است پس از خوردن غذا و ترجیحاً پس از خوردن صبحانه باشد.

زمانی را انتخاب کنید که کاری نداشته باشید و بتوانید بدون عجله در توالت بمانید.اگر از توالت فرنگی استفاده می کنید ، یک زیر پایی به بلندی حدود ۱۵ سانتی متر را در زیر هر یک از پاها، بگذارید . این کار باعث می شود که حالت چمباتمه ایجاد شود و به دفع مدفوع کمک می کند

مصرف داروهای مسهل:اگر داروهای مسهل به طور مداوم مصرف شوند پس از مدتی روده کار طبیعی خود را انجام نداده و یبوست به وجود می آید.بنابراین از مصرف خودسرانه داروهای مسهل خودداری و تنها با تجویز پزشک آنها را مصرف کنید.

موارد زیر باید به پزشک مراجعه کنید:

– اگر به تازگی دچار یبوست شده اید.درصورت دیدن خون در ادرار به پزشک مراجعه کنید.

– اگر اخیراً عادت اجابت مزاج شما تغییر کرده است . مثلاً تعداد دفعات اجابت مزاج کمتر یا بیشتر شده است ویا مدفوع سفت تر یا شل تر شده است.
– اگر هنگام اجابت مزاج درد دارید.
– اگر درمدفوع شما خون دیده می شود.
– اگرمدفوع شما سیاه رنگ شده است.

پوکی استخوان :

با افزایش سن احتمال بروز پوکی استخوان بیشتر می شود. علاوه برسن ، یکی دیگر از علل پوکی استخوان « یائسگی » است . بنابراین زنان سالمند بیشتر از مردان سالمند به پوکی استخوان مبتلا می شوند . پس برای جلوگیری از پیشرفت پوکی استخوان توصیه های زیر را انجام دهید:

* به طور منظم ورزش کنید. پیاده روی ورزش مناسبی است. ورزش یکی از عوامل مهم برای قرار گرفتن کلسیم در داخل استخوان و محکم شدن استخوان ها است .

* همه روزه مواد غذایی حاوی کلسیم ، به خصوص لبنیات پاستوریزه کم چربی مصرف کنید. درگروه لبنیات شیر، ماست ، پنیر و کشک از منابع خوب کلسیم هستند·شیر منبع خوبی برای کلسیم است. اما به یاد داشته باشیدکه اضافه کردن چای ، پودر نسکافه ، پودر کاکائو و قهوه به شیر ، از جذب شدن کلسیم آن جلوگیری می کند.

*شربت های کاهش دهنده اسید معده نمی گذارند کلسیم غذا جذب شود. بنابراین از مصرف خودسرانه و غیر ضروری آنها خودداری کنید و فقط با تجویز پزشک مصرف نمایید.

*نوشابه های گازدار جلوی جذب کلسیم غذا را می گیرند .پس تا حد امکان نوشابه های گازدار را کمتر مصرف کنید.
*استعمال دخانیات و مصرف الکل برای همه، درهرسنی و هر شرایطی ضرر دارد. از جمله عوارض استفاده از آنها، تشدید پوکی استخوان است. بنابراین ازمصرف آنها جداً خودداری کنید.·

*مصرف چربی و نمک را کاهش دهید.

*میوه و سبزی بیشتری مصرف نمایید.

*برای معاینه به پزشک مراجعه کنید.

منبع:راهنمای بهبود شیوه زندگی سالم در دوره سالمندی

دکتر مسعود دانشی