شنبه ۶ام خرداد ۱۳۹۶ ۰۲:۳۴:۱۴ بعد از ظهر

فرهنگ سوگواری در بافق(۲)

کد خبر: 30743
تعداد بازدیدکننده: 100
تاریخ: ۲۳ آبان ۱۳۹۲

Untitled-3145

هیأت های سوگواری :

در گذشته بافق ، دسته های بنی اسد ، جنی ، عربی ، قمه زنی و درویشان وجود داشت .

 هیأت بنی‌اسد :

     آنگونه که در تاریخ بیان شده ، پیکر شهدای کربلا سه شبانه روز در میان آفتاب و ریگ‌های گرم کربلا افتاده بود و کسی جرات نمی‌کرد اجساد آن‌ها را دفن کند تا این که زنانی از قبیله بنی‌اسد لباس مردانه پوشیدند و برای تدفین شهدا به محل شهادت آنها رفته ، پیکر شهدا را دفن کردند . به همین دلیل عزاداران بافقی در ظهر روز عاشورا عبای سیاه بر تن می کردند . آستین‌های خود را بالا می‌زدند و شال به کمر می بستند سپس در حالی که بیل و کلنگ و حصیر همراه داشتند ، به عزاداری و نوحه‌سرایی می‌ پرداختند . در پایان به یکی از قبرستان‌های نزدیک رفته و به طور نمادین شهدای کربلا را دفن می‌کردند .

هیأت درویشان :

    تعدادی از بافقی‌ها لباس سپید بلند بر تن می کردند ، رشمه بر کمر می بستند و تبرزین بر دوش می گذاشتند سپس در قالب هیأتی به نام درویشان روز عاشورا به عزاداری می‌پرداختند .

هیأت عرب‌های بادیه‌نشین :

     گروهی از مردم بافق در شکل و شمایل عرب‌های بادیه‌نشین با سر و وضعی آشفته و نامرتب ، لباس‌های بلند و سفید می پوشیدند و شال بافته شده از پشم شتر بر کمر می بستند سپس به عزاداری و سوگواری و نوحه‌سرایی می‌ پرداختند . آن‌ها بیشتر برای مظلومیت حضرت علی‌اصغر نوحه می‌خواندند و جوش می‌زدند .

هیأت جنی :

    بنا بر اعتقاد بافقی های قدیم و گفتۀ تاریخ ، زعفر جنی در روز عاشورا به محضر امام حسین (ع) رسید و اجازه خواست با لشکرش به یاری امام بیاید اما اجازه نیافت به همین مناسبت ایام تاسوعا و عاشورا عده‌ای از عزاداران بافقی در قالب این هیأت به برگزاری مراسم و آیین خاص می‌پرداختند . آنها صورت‌های خود را سیاه می کردند . چارقد حریر زرد یا قرمز بلند بر سر می انداختند و حوله یا پارچه دور تا دور بدن خود می‌بستند تا شناخته نشوند آنگاه به نوحه‌سرایی و عزاداری می پرداختند .

نوحه آنها اینگونه بود :

«زعفرا برگرد برو اندر وطن

روز و شب کن ناله و افغان به من

زعفرا بنگر که حالم مضطر است

بر دلم داغ علی‌اکبر است».

   ظهر عاشورا عزاداران در نقش اجنه ظاهر می شدند و در میان آن‌ها یک نفر با لباس سفید ، تاج سپید و قمه ای در دست در نقش زعفر جنی در خیابان بافق ظاهر می‌شد . هیأت جنی را مرحوم حسن درویش ، محمد رشید ، غلامحسین قاسم‌زاده، حسین امیرزاده ، محمد میرعلمی، حاج خلیل کارگران ، اکبر بمانی‌پور و …. راه می‌انداختند .

هیأت قمه‌زن :

    کسانی که می خواستند با این هیأت عزاداری کنند ، چند شب پیش از عاشورا ثبت‌نام می‌کردند . مسئول هیأت به اندازه                     ثبت نام شدگان پارچه چلوار سفید می‌خرید و برای آنها کفن آماده می‌کرد . عزاداران قمه‌زن صبح عاشورا به یکی از حمام‌های عمومی شهر می‌رفتند و سرهای خود را از رستنگاه مو به اندازه چهار انگشت می‌تراشیدند . از حمام بیرون می آمدند و کفن می پوشیدند . آنها پیش از حرکت محل تراشیده شده را مالش می‌دادند تا ورم کند . سلمانی با تیغ خراشی روی سر آنها ایجاد می کرد . خون از سر راه می‌افتاد . عزاداران کمر خود را با زنجیر محکم می‌بستند . در دست راست قمه داشتند . با دست چپ زنجیر نفر بغل دستی را می‌گرفتند و راه می‌افتادند . این هیأت در مکان‌هایی که مردم بیشتر بودند حلقه می‌زد و یک نفر در وسط قرار می‌گرفت . بقیه دور او گرد می آمدند و نوحه‌سرایی می کردند . اینقدر مرثیه ‌سرایی و عزاداری می‌کردند تا خون از بدنشان می‌رفت ، بی‌حال می شدند آنوقت بر زمین می‌افتادند . مردم آنها را به یکی از خانه‌های نزدیک می‌بردند زخمشان را می‌بستند و به آنها شربت می دادند تا حالشان بهتر شود .

قمه زنان اینگونه نوحه سرایی می کردند :

« یا عباس، یا عباس

سرم فدای عباس

یا عباس، دخیلم

درمانده و ذلیلم»

این سنت ناپسند امروزه کاملاً منسوخ شده است .

ادامه دارد…

عالیه نقیب الذاکرین بافقی

۸ نظر

  1. احسان می‌گه:

    قمه زنی که چرته اصلا این افراد دشمنان اسلامند …
    عزاداری در بافق کاملا اشتباه بوده و هنوز هم اشتباه می باشد …

  2. عباس ابراهیمی خوسفی می‌گه:

    سلام خیلی جالب بود امیدواریم بیشتر بدانیم

  3. خوش غیرت می‌گه:

    سلام ممنون خیلی جالب بود.
    الآن که هیات های ما شده ماشین و اسب و شتر.
    در ضمن یه عده ای هم هیئت خراب کن هستند و از هیئتی به هیئت دیگه میرن.چرا؟؟؟؟؟
    چرا بافق فقط یه هیئت سینه زنی داره(هیئت جوانان)؟؟؟؟؟؟؟

  4. محمد می‌گه:

    بسیار آموزنده است

  5. mahmoud ghanei می‌گه:

    با تشکر فراوان از جنابعالی
    از طرف فرزندان و نوه های مرحوم محمد رشید(پورسلطانی)جد شهیدان محمدرضا پورسلطانی و محمد علی لردی از شما که خاطرات و رسم سوگواری زمان قدیم بافق را یادآوری کردید متشکریم.البته ما که به دنیا آمدیم ایشان فوت نموده بود و فقط گوشه و کنار خاطراتش در اذهان مانده.اخلاص قدما در عزاداری ها قابل توجه است.

  6. فرزاد می‌گه:

    درودبر شما- ای کاش این سنتها بغیر از قمه زنی تداوم داشت.

  7. احمد می‌گه:

    بسیار خوب ممنون ولی به قول خوش غیرت بعضیها هیئت خراب کن هستن از تو این هیئت به اون هیئت میرن فقط برای ……خدایا ببخش ما را و این عزا داریها را از ما قبول کن

  8. محمد می‌گه:

    قمه زنی الان در بافق نیست احسان