چهارشنبه ۳ام خرداد ۱۳۹۶ ۰۱:۳۹:۰۶ قبل از ظهر

مراقبتهای تغذیه ای در دوران پیش از بارداری

کد خبر: 34436
تعداد بازدیدکننده: 167
تاریخ: ۰۸ بهمن ۱۳۹۲

بارداری ، یکی از مهمترین تجربه های یک زن است به طور طبیع این دوران حدود ۱۴ روز بعد از بارورشدن تخمک رسیده توسط اسپرم آغاز می شود تقریبا دو هفته بعد تخمک بارور شده که در این زمان توده ای سلولی با نام بلاستوسیت است به داخل جداره رحم نفوذ کرده وبا تشکیل جفت اولیه به تکثیر ادامه می دهد از هفته سوم و چهارم تمایز سلولی آغاز و لوله عصبی تشکیل می شود در هفته های پنجم و ششم جوانه های  چشم و گوش ظاهر شده و به دنبال آن دستگاه تناسلی ، کلیه ها، کام و دندان تشکیل می شونداین مرحله که دوره رویانی نامیده می شود و تا هفته دهم بارداری ادامه می یابد توام با رشد سریع و ایجاد جوانه های اعضای اصلی بدن است و به همین دلیل کمبودهای شدید تغذیه ای می تواند خطر جدی برای رویان ایجاد کند

مراقبتهای تغذیه ای در دوران پیش از بارداری

تغذیه در دوران قبل از بارداری تاثیر زیادی بر روند بارداری دارد به طور ی که تغذیه نامناسب در دوران بلوغ و حتی کودکی می تواند رشد  ونمو را تحت تاثیر قرار دهد و با توقف رشد قی و بارشد محوله لگن در دختران موجب محدود شدن فضای لگن شود رژیم لاغری طولانی مدت می تواند موجب آمنوره شده  و در نهایت شانس باروری را کاهش دهد میزان ذخایر چربی بدن خانم قبل از بارداری به طور موثری بر قابلیت باروری تاثیر دارد به طوری که افراد با ذخایر چربی کمتر از ۱۷ درصد اغلب قاعدگی ندارند و آنهایی که چربی بدنشان کمتر از ۲۲ درصد است با اختلال در تخمک گذاری مواجه اند کاهش ذخایر چربی را معمولا در زنانی که تمرینات ورزشی بیش از حد و غیر اصولی انجام داده و یا می دهند و یا ر‍ژیم های لاغری شدید و متعدد داشته اند می توان دید

از دیگر اختلالات تغذیه ای که موجب کاهش باروری می شود می توان به کمبود ویتامین D در هر دو جنس اشاره کرد در واقع جذب مناسب ویتامین D و به دنبال آن جذب کلسیم در مردان موجب تقویت فرایند اسپرماتوژنز ، افزایش تحرک اسپرم و تشدید واکنش آکروزوم( منطقه ای از اسپرم که در هضم لایه های بیرونی تخمک موثر است) می شود

سطوح پایین مس و روی نیز تاثیر منفی بر تکامل تخمک گذاری می گذارد از سوی دیگر وجود اضافه وزن (وزن بیش از ۱۲۰درصد وزن ایده آل) می تواند موجب بروز مشکلات باروری شود

مراقبتهای تغذیه ای در شروع بارداری

برای داشتن یک بارداری و زایمان ایمن باید قبل از بارداری خانمها نکات زیر را رعایت نمایند:

۱-برنامه غذایی مناسب داشته باشند( رعایت سه اصل تعادل، تناسب و تنوع ) یعنی در روز به مقدار کافی ،متناسب  و به شکل متنوع از انواع مواد غذایی در گروههای غذایی اصلی استفاده نمایند.

۲-قبل از بارداری شدن تا حد امکان وزن خود را به محدوده BMIطبیعی برسانند در صورتی که BMI فرد کمتر از ۵/۱۸ یا بالاتر از ۲۵  باشد باید رژیم غذایی متناسب برای او در نظر گرفته شود و بهتر از تارسیدن به وزن مطلوب بارداری خود را به تاخیر اندازد خانمهای که در شروع بارداری چاق هستند در معرض خطر افزایش فشارخون حاملگی، دیابت بارداری، زایمان زودرس و زایمان از طریق سزارین به علت وزن بالای جنین قرار می گیرنددر ضمن خانم های چاق مشکلات بیشتری در شیردهی خواهند داشت نوزدان مادران چاق بیشتر از نوزادان طبیعی مبتلا به ماکروزومی،چاقی دوران کودکی، آپگار پایین هنگام تولد خواهند شد

۳-از استعمال دخانیات و مصرف نوشابه های الکلی پرهیز کنند

۴- به هنگام باردار شدن وجود ذخیره کافی املاح و ویتامینها در بدن ضروری است به همین دلیل رعایت فاصله ایمن بین بارداریها حدود سه سال ضروری  است

۵-ترجیحا قبل از بارداری تا پایان بارداری روزانه یک عدد قرص اسید فولیک مصرف نمایند مصرف قرص اسید فولیک قبل از بارداری ، از تولد نوزاد مبتلا به نقص لوله عصبی پیشگیری می کند

۶-در صورت وجود کم خونی قبل از بارداری، باید درمان صورت پذیرد بسته به شدت  کم خونی میزان مصرف مکمل آهن متفاوت است  استفاده از منابع غذایی غنی از آهن در هنگام درمان کم خونی ضروری است

۷-در صورت ابتلا به دیابت و چاقی  لازم است کاهش وزن تا رسیدن به محدوده طبیعی صورت گیرد علاوه بر مصرف مرتب قند و چربی خون،  مصرف غذاهای کم چرب و غنی از کربوهیدرات های مرکب و مصرف غذاهای حاوی فیبر و انجام منظم تمرینات ورزشی توصیه می شود این افرا ضمنا باید به مشاوره تغذیه ارجاع داده شوند

محاسبه BMI: وزن فرد ( به کیلوگرم ) را به مجذور قد ( به متر ) تقسیم می نماییم

طبقه بندی وزن بدن افراد بزرگسال براساس نمایه توده بدنی(BMI)

کمتر از ۵/۱۸: کم وزن

۹/۲۴-۵/۱۸ : در محدوده طبیعی

۹/۲۹-۲۵ : اضافه وزن

۹/۳۴-۳۰: چاقی درجه یک

۹/۳۹-۳۵: چاقی درجه دو

بالاتر از۴۰ چاقی درجه سه

جدول برخی بیماریهای مزمن مرتبط با تغذیه

بیماری

عوارض احتمالی

اقدامات ضروری

فشارخون بالا

افزایش احتمال وقوع مرگ و میر جنینی و نوزادی

کنترل فشارخون با رژیم غذایی ، دارویی و ورزش قبل و حین بارداری

دیابت مادر

افزایش خطر نقایص جنینی زمان تولد خصوصا نقایص مادرزادی و سیستم اعصاب مرکزی

کنترل قند خون با رژیم غذایی یا دارویی و ورزش قبل و حین بارداری

فنیل کتونوری

افزایش تولد نوزاد میکروسفال و عقب مانده ذهنی

رژیم درمانی و اندازه گیری سطح فنیل آلانین  خون قبل  و حین بارداری

چاقی

افزایش خطر نقایص جنینی زمان تولد خصوصا نقایص مادرزادی قلب و سیستم اعصاب مرکزی

کاهش وزن قبل از بارداری و کنترل اضافه وزن حین بارداری

تعریف اصطلاحات:

اسپرماتوژنز : روندی است که طی آن اسپرماتوگونیا به اسپرم تبدیل می شود. انجام صحیح این روند برای باروری مردان بسیار ضروری است.(مرحله تولید اسپرم)

 ماکروزومی: بزرگی جثه جنین

آپگار: روشی برای ارزیابی نوزاد تولد متولد شده در دقایق اولیه بلافاصله پس از تولد برای شناسایی نوزدان نیازمند به احیاء

میکروسفال: علت این بیماری عدم رشدسلولهای مغزی است که درنتیجه جمجمه رشد کافی نکرده وکوچک می ماند.بیماری میکروسفال بعدازسندرم داون رایجترین عقب ماندگی ذهنی است.

فنیل کتونوری: بیماری فنیل کتونوری یک نقص متابولیکی مادرزادی نادر است. اختلال اصلی در این بیماری، تجمع اسید آمینه فنیل آلانین در مایعات بدن و سیستم عصبی است. تجمع این اسید آمینه به دلیل عدم وجود آنزیم مورد نیاز برای تبدیل فنیل آلانین به تیروزین رخ می‌دهد. تجمع غیرطبیعی این اسید آمینه در بدن کودک، خطرناک است و منجر به بروز اختلالاتی در مغز و پوست می‌شود.

منبع: راهنمای جامع تغذیه مادران باردار و شیرده    وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکی

طیبه عسکری