جمعه ۴ام فروردین ۱۳۹۶ ۱۰:۴۴:۰۳ قبل از ظهر

چرا برخی از مدیران بسیار ثروتمندند

کد خبر: 34774
تعداد بازدیدکننده: 77
تاریخ: ۱۴ بهمن ۱۳۹۲

DO3P0551 copy

در این نوشتار می خواهم به سوال بسیار تامل برانگیزی پاسخ دهم، که شاید همه جواب آنرا می دانیم. اینکه، چرا یک مدیر، یا مسئول فلان قسمت یک سازمان یا اداره، به ثروتهایی به مراتب بیشتر از حقوق و دستمزد خود می رسد؟

همیشه از خود پرسیده ایم ـ و یا از دیگران ـ که بعنوان مثال چرا یک مدیر و یا مسئولی که مثلاً ده میلیون تومان دستمزد می گیرد، در قیاس با یک کاسبکار بازاری که با سرمایه گذاری در بازار و کار صبح و عصر مداوم و غافل نشدن از سود و زیان، همان ده میلیون تومان را بدست می آورد، آن مدیر دارای ثروت، مکنت، املاک و مستغلات، سهام مختلف در شرکتهای گوناگون تولیدی، خانه های متعدد در شهرهای متعدد و … بسیار بیشتری نسبت به بازاری هاست. جواب آن ساده است: استفاده از “رانت”.

آنچه اقتصاد دانان از آن به عنوان آفت اقتصاد نام می برند و مذهبیون ـ به گواهی اکثرشان ـ آنرا حرام می دانند، همین رانت است. در این گفتار بدان خواهم پرداخت که رانت چیست، اگر فرصتی باشد به موارد دیگر این سوال، از قبیل رشوه، حق حساب، زیرمیزی، و … نیز خواهم پرداخت. البته راهکارهای رفع این معضلات را نیز به تفصیل در آینده بررسی خواهیم کرد ـ اگر عمری باقی بماند و بشود ـ.

رانت از کلمه لاتین rent به معنی اجاره اتخاذ شده است. این کلمه در زمان فئودالهای ملاک، ایجاد شد و به معنی اجاره زمین و ملک کشاورزی به تعداد بسیاری از رعیتان و دهقانان بود که صاحبان زمین در قبال بارور کردن آن و محصولش، هیچ نقشی نداشتند و صرفاً به دلیل مالکیت ـ که البته در انزمان مالکیت و قدرت خصوصاً از نوع سیاسی اش با هم، عجین و همدست بود ـ اجاره دریافت می کردند. می توان گفت: رانت، امتیازی است که به کسی تعلق میگیرد که در شرایط یکسان، سایرین از آن بهره ای نمی برند.

رانت، یعنی واگذاری انحصاری امکانات، فرصت ها و موقعیت ها به افرادی خاص بدلیل داشتن رابطه ی فامیلی، حزبی و یا شخصی. رانت ، انواع گوناگونی دارد از قبیل رانت قضایی، سیاسی و ملموس ترین آنها رانت اطلاعاتی و اقتصادی .

منظور از رانت سیاسی این است که شخصی به واسطه رابطه و نه شایستگی در منصبی به قدرت می رسد. این یک رانت سیاسی است چرا که اگر بنا بر شایستگی بود، در شرایط یکسان و برگزاری آزمونهای استخدامی، این شخص قادر به دستیابی به چنین جایگاهی نخواهد بود. مسلم است این چنین فردی، بعد از احراز پست، رانتهای بیشماری را برای خود و حامیانش ایجاد خواهد کرد. بحث گروه های حامی رانت، بحث طولانی است که در این مقال نمی گنجد و خود گفتاری جداست.

اما رانت اطلاعاتی و اقتصادی، ملموس ترین نوع رانت در یک نظام اقتصادی است. آگاهی از تصمیمات یک ارگان تصمیم گیرنده مهم قبل از اعلام عمومی و انجام آن تصمیم را رانت اطلاعاتی گویند. مثال ملموسی می زنم: در شهری ـ مانند شهر خودمان ـ شهرداری و شورای شهر، تصمیم می گیرند خیابانی را ـ مثلاً وحشی بافقی ـ عریض و یا دوبانده کنند. نقشه مسیر دوبانده کردن آن، در اختیار گروه خاصی از تصمیم گیران و مدیران و نزدیکان آنها قرار می گیرد. این افراد با آگاهی از این نقشه ها، قبل از اعلام عمومی آن، می توانند به خرید زمین های مرغوب حاشیه خیابان به کمترین قیمت ـ چرا که فروشنده از آینده زمین خبر ندارد ـ و حتی نه به نام خود، اقدام کنند و پس از اعلام عمومی آن و تعیین مسیر و احداث باند دوم، آنها را به چندین برابر قیمت خرید، خصوصاً به صورت تجاری، فروخته و سود سرشاری را ناشی از آگاهی خود و دسترسی به منابع اطلاعاتی و ناآگاهی سایرین به دست آورند. (من که این چنین کاری را در شهرمان سراغ ندارم، و این فقط یک مثال است نه اینکه اینگونه باشد.)

از اینرو فردی که در قسمتی مدیر می شود، علاوه بر دستمزد دریافتی اش، می تواند خود، بستگان و نزدیکانش از اینطریق ثروت بسیاری به دست آورده و سوال اول گفتار را پاسخ دهند. رانت اطلاعاتی یکی از دلایل اصلی ثروت های مدیران، آقازادگان و مسوولان در نظام اقتصادی ماست. در دوسال گذشته، افراد بسیاری به دلیل تورم بیش از حد و گرانی افسارگسیخته و لحظه ای ناشی از سوء مدیریتها و تحریمها، توانستند با استفاده از این رانت، به ثروتهای باداورده بیشماری دست پیدا کنند.

اینکه مسئولان از تصمیمات، آگاهی دارند و خود و یا نزدیکانشان، وقتی می دانند که قرار است ظرف چند روز آینده، مثلاً آلومینیوم گران شود، اتومبیل گران شود، آهن آلات و سیمان و … گران شود، به خرید و احتکار آنها روی آورده و سود سرشار میلیاردی در ظرف دو سه روز عایدشان میشود، فساد در اقتصاد است و نام این افراد نیز مفسدان اقتصادی. همان افرادی که هشت سال، نامشان از لیست درون جیب احمدی نژاد بیرون نیامد که نیامد.

به گفته مذهبیون، این رانت و درامد ناشی از آن، بواسطه اینکه برای بدست آوردنش تلاشی صورت نگرفته و در شرایط یکسان، به سایرین امتیازی داده نشده است، و از پول و خون دل ملت، این تازه بدوران رسیده ها، دور بر داشته اند، حرام است.

اگر نظارت قضایی و بازرسین آن، در میزان ثروت و دارایی های مدیران و خانواده هایشان، قبل و بعد از نصب و عزل، محکم و قاطع باشد و به قول معروف مو را از ماست بکشند، دیگر مدیریت بر یک سازمان، آنچنان آش دهن سوزی نیست که برای رسیدن به آن، دست به همه کار زد تا بعد از احراز آن نیز از رانت هایش خود و نزدیکان، تا خرخره، بخورند و انبانشان را از انباشتن، پایانی نباشد. (البته واضح است منظور نویسنده در تمام گفتار فوق، همه مدیران نیست بلکه برخی از مدیران است)

و چون همیشه، از امیر المومنین علی (ع) که گفتارش جای چند و چونی باقی نمی گذارد می آورم که در فرمان به مالک فرمودند: “ای مالک! مبادا در آنچه همه مردم مساوی اند، امتیازی برای خود در نظر بگیری… زیرا به زودی، پرده ها کنار می روند و انتقام ستمدیدگان را از تو باز می ستانند.”

روزی ام هانی، خواهر علی ابن ابیطالب (ع) نزد وی آمد. حضرت به وی بیست درهم بخشید. ام هانی از برده آزاد شده خود پرسید: امیر مومنان (ع) به تو چقدر داد؟ برده گفت: بیست درهم. ام هانی بازگشت. حضرت (ع) فرمودند: بازگرد خواهر. خداوند تو را رحمت کند. ما در کتاب خدا، هیچ برتری برای اسماعیل بر اسحاق نیافتیم.

سید امین رضوی

۱۲ نظر

  1. بافقی می‌گه:

    سید گل گفتی.مثلا عده ای میدانند در فولاد به فلان چیز نیاز است البته با مشاوره مدیران …..سپس یک دفته جیبشان می افتد در پول

  2. salim می‌گه:

    سلام آقا سید
    احوال شما
    ۲۲ سال میشه که دیگه شمارو ندیدم
    ماشالله خیلی فرق کردید
    مطلبتان را خواندم
    خوب بود و متاسفانه یک واقعیت از معضلات فنی مدیریتی سیستم اداری ماست
    انشالله درست میشه
    موفق باشید

  3. بافقی می‌گه:

    سلام آقای رضوی درست وخوب گفتند
    به عنوان مثال معلمینی که به واسطه رانت حالا پولشان از پارو بالا میرود
    خوشان مثل کبک سرشان ذا زیر برف برده اند
    اما افکار عمومی همه چیز را خوب میفهمند
    خدا کند سیستم دست بکار شود ومو را از ماست بکشد
    هرچند بعید میدانم…

  4. رضادهقانزاده بافقی(رخصت) می‌گه:

    با سلام
    سیدبزرگوار آنچه ازمطلب شما برداشت کردم این است که تنها وتنها چیزی که میتواند ازاین آفت خانمانسوز که متاسفانه عده ایی از مدیران بدان دجار شده اند جلوگیری نماید نظارت مستمر بر دارائیها و امکاناتی است دراختیار این نوع افراد قراردارد. البته میتوان با تحقیق و تفحص ازسابقه مدیران قبل از به کارگیری آنهادرمناصب حساس اقتصادی درنقطه آغازین جلواینگونه مفاسدراگرفت و قبول قدیمیها علاج واقعه رافبل از وقوع کرد
    به امیدروزی که کانونهای نظارتی آنقدرقوی شوند ( مردم و مسئولین ناظر)که این دسته ازمدیران حاشیه امنی برای ارتکاب موارد ذکرشده نیابند.
    تابعد…رخصت

  5. عبد الله می‌گه:

    فقط مؤمنین بزرگوار بخوانند .
    بدگمانی به دیگران از مسائلی است که قرآن ازآن نهی کرده است
    در سوره حجرات میفرماید:
    : «یَـأَیُّهَا الَّذِینَ ءَامَنُوا اجْتَنِبُوا کَثِیرًا مِّنَ الظَّنِّ إِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ إثمٌ; (حجرات، ۱۲) اى کسانى که ایمان آورده اید! از بسیارى از گمان ها بپرهیزید; چرا که بعضى از گمان ها گناه است.»
    گمان بد، نه تنها به طرف مقابل و «حیثیت و آبروى» او، لطمه وارد مى کند و روح «بى اعتمادى» را در جامعه کوچک خانواده سایه افکن مى نماید، بلکه براى صاحب آن نیز بلاى بزرگى است که همانند خوره او را آزار مى دهد و دنیائى وحشت ناک و آکنده از غربت را براى او فراهم مى سازد. اسلام اجازه نمى دهد هر کسى با این کار با آبروى دیگران بازى مى کند و جهنمى نیز براى خویش به وجود آورد. رسول گرامى اسلام(صلى الله علیه وآله)در حدیثى مى فرماید: «خداوند خون و مال و آبروى مسلمان را بر دیگران حرام کرده و همچنین گمان بد درباره او بردن را»•
    اما راه مقابله با این گناه: اولاً: گمان بد را، انسان از خود دور سازد، به این ترتیب که به راههاى حمل بر صحت بیندیشد و احتمالات صحیحى را که در مورد آن عمل وجود دارد، در ذهن خود مجسم سازد تا به تدریج بر «گمان بد» بر غلبه کرده «گمان نیک» و خیر را جایگزین آن نماید. قرآن مى فرماید: «چرا هنگامى که این (تهمت) را شنیدند، مردان و زنان با ایمان نسبت به خود (و کسى که همچون خود آن ها است) گمان خیر نبردند و نگفتند این دروغى بزرگ و آشکار است؟! (نور، ۱۲) به همین جهت است که در آموزه هاى روایى اهل بیت(علیهم السلام) چنین دستور داده اند، که اعمال برادران و خواهران ایمانیت را بر نیکوترین وجه ممکن حمل کن تا وقتى که دلیلى بر خلاف آن قائم شود.•
    ثانیاً: اگر گمان بدى، بدون اختیار در ذهن پیدا شد، در عمل کوچکترین اعتنائى به آن نکنید و ترتیب اثرى به آن ندهید و طرز رفتار خویش را دگرگون نسازید. در حدیثى از پیامبر اکرم(صلى الله علیه وآله) مى خوانیم: سه چیز است که وجود آن در مؤمن پسندیده نیست و راه فرار دارد، از جمله سوء ظن است (فمخرجه من سوء الظن ان لا یحققه) که راه فرار از آن این است، که به آن جامه عمل نپوشاند.»•
    مرا پیر داناى مرشد شهاب *** دو اندرز فرمود بروى آب

    یک آن که بر خویش، خوش بین مباش *** دگر آن که بر خلق بدبین مباش

  6. مجتبی می‌گه:

    جناب آقای عبدالله کار از بدگمانی گذشته است.
    آقا سید که حرف بدی نزده. یک کلام گفته باید دارایی های مدیران قبل و بعد از مسئولیت رسیدگی شود.
    حساب پس دادن چه ربطی به بدگمانی دارد. پس اجازه بدیم هرکس هرجور خواست عمل کن.
    زمانیکه رئیس جمهور المان به خاطر یک وام توجه کنید اخذ وام با استفاده از رانت مجبور به استعفا می شود دیگه خودت برو تا اخر مطلب …
    نمی دونم دیگه به شما چی بگم. ماشاالله امسال برف اومده و جایی هست که واقعیت ها را نبینیم

  7. ماشالله شمس الدینی می‌گه:

    سلام ودرودبر جناب آقای رضوی عزیز
    ضمن عرض خداقوت به مدیران دلسوزمن فقط همین جمله رو بگم کسانی که پست ومنصبی دارند وبا استفاده از رانتهای مختلف دارن به بیت المال دست درازی میکنن یه روزی باید تقاص کارهای ناشایست ورانت خواری رو بدن. یدالله فوق ایدیهم
    ازشما به خاطر درج چنین مطالبی تشکر میکنم.

  8. کارگر می‌گه:

    خانه از پای بست ویران است . . . خواجه در فکر سقف ایوان است

  9. ناشناس می‌گه:

    آقای رضوی عزیز دستتان درد نکند بااین مطلب زیبایتان از قدیم گفتن باد آورده را باد می برد کسانیکه بیت الما ل به جیب میزنند خدا ناظر همه کارهایشان هست و یه روزی باید جواب پس بدهند (رنجبر)

  10. جواد می‌گه:

    قابل توجه بافق فردای ها:انی لا اری الموت الا سعادت بل حیات مع الظالمین الا برما…….ا.

  11. رنجبران می‌گه:

    اقای رضوی اینهائی نوشته اید درست … اگر بخواهیم در مقیاس کوچک ثروت مدیران را بررسی کنیم باید برخی از مدیرانی که هم اکنون درشرکت سنگ اهن کار می کنند ببینیم اول که امدند چه داشتند وحالا چه دارند امیدواریم روزی به حساب اینه هم رسیدگی شود

  12. محمد رضا می‌گه:

    با سلام .باید از مسئولین واقعاًمومن، معتقد ومتعهد در پستها استفاده شود تا دیگر نیاز به بررسی اموالشان نباشد .اگر مسئولی پاکدست نباشد اگر او را هفت بار با گلاب ناب هم غسل دهی واو را در شیشه نگه داری باز هم نم پس می دهد . در اینجا وظیفه مسئولینی که این افراد را برای تصدی پست گزینش می کنند خیلی سنگین است وباید جوابگوی خون شهدا باشند .برخی از مسئولین بصورت حزبی انتخاب می شوند که باید مسئولین حزب آنها در صورت دیدن هرگونه خطایی به آنها تذکر دهند واگر اصلاح نشدند سریعاً از آن پست برکنار شوند .