سه شنبه ۸ام فروردین ۱۳۹۶ ۱۲:۵۲:۰۴ بعد از ظهر

یک عمر سلامت، با خود مراقبتی

کد خبر: 39354
تعداد بازدیدکننده: 118
تاریخ: ۰۵ اردیبهشت ۱۳۹۳

هفته سلامت گرامی باد

یک عمر سلامت، با خود مراقبتی

فشارخون؛قاتلخاموش

اسمشراگذاشتهاند«قاتلخاموش»؛بسکهبی سروصداپیشرفتمیکندوآرامآرامکاررابهجاهایباریکمیکشاند. عوارضیهمکهایجادمیکند،یکیدو تانیست؛سکتهقلبی،سکتهمغزی،نارساییقلبی،نارساییکلیوی،آنوریسم)اتساععروقی(،تخریبشبکیهچشمو..

چرافشارخونبالامیرود؟

معمولادلیلشمعلومنیست! در۹۰تا۹۵درصدموارد،هیچعلتقطعیوشناختهشدهای برایابتلابهفشارخونوجودندارد. پزشکان،ایننوعازبیماریرابانام«فشارخوناولیه»میشناسند؛بیماریایکهمعمولابهمرورزمانوباافزایشسنایجادمیشود.اماعلت۵تا۱۰درصدازفشارخونهامعلوماست؛دراینمواردمعمولامشکلازیک بیماریزمینهای )مثلبیماریهایکلیوی،تومورهایغدهفوقکلیوی،بیماریهای مادرزادیقلب( شروعمیشود. نامایننوعاخیرفشارخون،«فشارخونثانویه»است؛ بیماریایکهبهطورناگهانیظاهرمیشودوشدتشهممعمولابیشترازنوعاولیهاست.

فشارخونتحتتاثیرچهعواملیاست؟

درمیانعواملموثربرفشارخون،اینهاازهمهمهمترند:

سن: باافزایشسن،خطربروزفشارخونبیشترمیشود. افزایشفشارخوندراوایلمیانسالیدربینمردانبیشتراستامازنانبعدازیائسگیبیشتردرمعرض اینبیماریاند.

نژاد: اینبیماریدرسیاهپوستهاشایعتراستومعمولادرسنپایین تریهمبروزمیکندوعوارضشهمبیشتروشدیدتراست.

سابقهخانوادگی:آنهاییکهیکیاچندنفرازاعضایخانوادهشانبهاینبیماری دچارباشند،احتمالابتلایخودشانهمبهفشارخونبیشترخواهدبود.

اضافهوزن: هرچهوزنتانبیشترباشد،بهاینبیمارینزدیکترید. پساگراضافه وزندارید،حتمابهفکرکاهشوزنباشید.

کم تحرکی:هرچهکمتحرکترباشید،تعدادضربانهایقلبتانبیشترخواهدبودوهرچهتعدادضربانهایقلبتانبیشترباشد،انقباضاتقلبیتانشدیدترمیشودواین،نیرویواردبررگهایتانراافزایشمیدهدوطبیعتافشارخونتانرابالامیبرد.

استعمالدخانیاتوالکل: موادشیمیاییداخلتنباکوبهدیوارهشریانهاآسیب میزندوآنهاراتنگمیکندوهرچهقطررگکمترشود،فشارخونبیشترمیشود.الکلنیزمیتواندبهقلبآسیببرساندوباعثافزایشفشارخونشود.

مصرفبیشترازاندازهسدیم: وقتیازسدیمحرفمیزنیم،درواقعازنمکطعام صحبتمیکنیمکهباعثمیشودکلیههاآبکمتریدفعکنندوبهاینترتیبمایع زیادیدربدنمحبوسشود. ایناحتباسآبباعثافزایشحجمخونودرنتیجه،افزایش فشارخونخواهدشد.

مصرفکمترازاندازهپتاسیم: دربدنماتعادلیبینسدیموپتاسیمبرقراراستکه اگریکیبالابرود،دیگریپایینمیآید. یعنیاگرمیزانپتاسیمبدنشماپایینبیاید،میزانسدیمخونتاندچارافزایشمیشودواین،یعنیشمادرخطرفشارخونهستید.

استرس: استرسباعثافزایشموقتاماشدیدفشارخونمیشود. پستامیتوانید،ازعواملاسترسزادوریکنیدوآرامشتانراحفظکنید.

برخیعواملدیگر: کلسترولبالا،بیماریدیابت،بعضیبیماریهایکلیوی،حاملگی،وقفهتنفسیحینخوابوبرخیعواملدیگرنیزمیتواننداحتمالبروزفشارخونرابیشترکنند.

افزایشفشارخونچهخطریدارد؟

اگرفشارواردبردیوارهداخلیشریانهازیادشود،شریانهادچارآسیبمیشوندوبه دنبالآن،عضومربوطهآسیبمیبیند. افزایشفشارواردبرشریانهاباعثسفت وسختشدندیوارهآنهامیشودواین،همان چیزیاستکهدرزبانعامیانهازآنبه«تصلب شرایین»یادمیشود. تصلبشرایینبهمرور زمینهسازحملهقلبیودیگرمشکلاتعروقی خواهدبود. همچنینممکناسترگ،متسعشودوبادکندکهبهاینحالت،آنوریسممیگویند.

درگیریرگهایمغزدراثرافزایشفشارخون نیزمیتواندباعثبروزسکتهمغزیشود.ضعیفوباریکشدنعروقکلیوی،نارسایی کلیویرادرپیخواهدداشتوضخامت،باریکی وپارگیعروقدرشبکیهچشمهمباعثکاهشیافقدانبیناییمیشود.

نارساییقلبینیزیکیدیگرازعوارضبلندمدتافزایشفشارخوناست. وقتیقلب مجبورباشدعملتلمبهکردنخونرادربرابرفشاربالاتریانجامبدهد،بهتدریجضخیم میشودودردرازمدتتواناییتلمبهکردنخونراازدستمیدهدودچارنارسایی میشود.

فشارخونبالامیتواندسوختوسازبدنرادچارمشکلکندوبرفرایندهایتفکر،حافظه ویادگیریهمتاثیربگذاردواختلالشناختیوزوالعقلرابهدنبالداشتهباشد.

ازدستخودمانچهکمکیبرمی آید؟

تغذیهتانرااصلاحکنید: بایدبهیکبرنامهغذاییهدفدارومخصوصبیماران فشارخونیروبیاورید. بهترینرویکردغذاییبرایشمامصرفمیوه،سبزی،حبوباتوموادغذاییسبوسدارولبنیاتکمچرباست. مصرفپتاسیمراهمبایدبیشترکنید. درمقابل،مصرفنمک )همانسدیم( رابایدبهحداقلبرسانید؛وهمینطورمصرف چربی،مخصوصاچربیاشباعشدهرا. اگرچهدرحالحاضر،میزانمجازدریافتسدیم بهطورروزانه۲۴۰۰میلی گرمعنوانمیشود،تحقیقاتنشاندادهکهکم کردناینمیزان تاحد۱۵۰۰میلیگرمتاثیرمثبتیبرکنترلفشارخوندارد

وزنکمکنید: اگراضافهوزنداشتهباشید،حتمابایدوزنکمکنید. حتیکاهشوزن بهاندازه۲کیلوگرمهماثرفوقالعادهایبرفشارخونتانخواهدداشت. ورزشهم یادتاننرود.

تنشزداییکنید: بیشازاندازهکارنکنید. فکرهایمنفیومزاحمرادوربریزید. سعی کنیدروابطدوستانهخودرابادیگرانگسترشبدهیدوصبوروخوشبینباشید. خوابکافیراهمفراموشنکنیدوتاآنجاکهمیتوانید،استرسواضطرابراازخوددورکنیدوتمرینکنیدکههمیشهآراموعمیقنفسبکشید.

فشارخونخودرادرخانهاندازهبگیرید: اینکاربایدطبقیکروالثابتانجامبگیرد.اندازه گیریفشارخوندرخانه،اینفایدهراداردکهفشاراندازهگیریشدهبهاندازه واقعیبسیارنزدیکاستوتحتاسترسوخستگیافزایشنیافتهاست. اینکاربهشماوپزشککمکمیکندتابهمیزاناثربخشیدارووعوارضاحتمالیبیماریآگاهیپیداکنید.

دورالکلوسیگارخطبکشید: مصرفالکلبرقلباثرمی گذاردوباعثافزایش فشارخونمیشود. سیگارنیزباصدمهشدیدیکهبهدیوارهشریانهامیزند،روند سفتشدن )تصلب( آنهاراتسریعمیکند. قطعمصرفایندو،برایکنترلبهترفشارخون،ضروریاست.

بهطورمرتبنزدپزشکبروید: دردرمانبیماریفشارخون،یکتیمدرمانیدونفره وجودداردکهاعضایآنراشماوپزشکمعالجتانتشکیلمیدهید. پستکروی نکنیدوهرگزخودسرانهدارونخورید.

داروهایتانرادرستمصرفکنید: داروراطبقدستوروراسساعتمقررمصرف کنید. اگرعوارضدارویاهزینههایتامینآنآزاردهندهاست،اقدامبهقطعخودسرانه یاتغییردارونکنید. اینکاربایدبانظرپزشکانجامبگیرد.

بخورنخورهایفشارخون

۱-برخیموادغذاییمیتوانندبهطورطبیعیفشارخونراپایینبیاورند. کرفس،پیاز،سیر،شنبلیله،چایسبز،خرما،گلابی،زیتونوبرگزیتون،ترهفرنگی،سویا،گوجه فرنگی،گریپفروتولیموترشازاینجملهاند. امایادتانباشدکهمصرفاینمواداصلا بهمعنیقطعدرماندارویینیست. بدنیستبرایمصرفآنهانظرپزشکخودراهم جویاشوید،بهخصوصدررابطهباگریپفروت؛چوناینمیوهمیتواندغلظتبرخی داروهایفشارخونرابالاببردوعوارضجانبیآنهاراتشدیدکند.

۲-تامینپتاسیمبدنبرایبیمارانمبتلابهفشارخونضروریاست. موز،آناناس،زردآلو،انجیر،گریپفروت،هلو،انگور،آلو،سیبزمینی،سیر،بروکلی،کدوسبز،قارچ،گوجهفرنگی،انواعسبزیجاتوحبوباتازمنابعخوبپتاسیمهستند.

۳-ازآنجاکهدرحینطبخازنمکاستفادهمیشود،دیگرلزومینداردهنگامصرفغذادستبهنمکدانببرید. میتوانیدازگلپر،آویشن،نعناعخشکیاکنجدبهعنوان جانشینهاینمکاستفادهکنید. درتهیهغذاهایآمادهونوشابههانیزسدیمفراوانیبه کارمیرود. سوسیس،کالباس،فرآوردههایگوشتی،چیپسوسایرتنقلاتشور،ماهی دودییاکنسروشده،انواعسسهاوسوپهاحاوینمکفراوانهستندوبایدمصرفشان رامحدودکنید.

۴-محصولاتلبنی )شیر،ماست،پنیر( کلسیمفراوانیدارند. ویتامینهایمتنوعیهمدرآنهاوجودداردامابایدسراغانواعکمچربآنهابروید.

۵-حبوباتسرشارازفیبرهایمحلولدرآبهستندواستفادهازآنهامیتواندبهکاهشفشارخونکمککندوهمچنینتامینکنندهپروتئینموردنیازبدنباشد.

۶-دربینانواعگوشتها،ماهیبهترینانتخاباست. چربیماهینهتنهاموجبعوارضقلبیعروقینمیشود،بلکهبهسلامتقلبوعروقکمکمیکند.

۷-نوشیدنیهایحاویکافئینازقبیلقهوه،چایونوشابههایکولادارسببافزایشفشارخونمیشوندوبایددرحداعتدالمصرفشوند. میتوانیدبهجایآنهاازانواعچایودمکردینهایگیاهییادوغکمنمکاستفادهکنید.

 

 

سعید عسکری